Farenjit, boğazda farenks adı verilen kısmın iltihabıdır. Farenks, burun ve ağız boşluğunun arka tarafındadır. Burun arkasındaki kısmına nasofarenks adı verilir. Ağız boşluğunun arkasındaki kısma ise orofarenks adı verilir. Farenjit deyince orofarenksin iltihabı akla gelir.
Eğer farenjit yeni oluşmuşsa buna akut farenjit denilir. Ancak uzun süredir var ve hastada çok şiddetli olmayan şikâyetler ortaya çıkarıyorsa kronik farenjit adı verilir.
Sebebi:
Akut farenjit genellikle üst solunum yolu enfeksiyonlarının bir parçası olarak görülür ve sebebi çoğunlukla virüslerdir. Bazen bakteriler de bu hastalığa yol açabilirler. Bazı kimyasal maddelerin veya tahriş edici maddelerin de farenkse teması ile akut farenjit gelişebilir. Kronik farenjitte ise yine virüsler rol oynamasına rağmen genellikle tahriş edici bir faktör vardır. Bunlar arasında en önemlileri sigara içilmesi, alkol kullanılması, alerji, geniz akıntısı, kuru ve kirli hava, burun tıkanıklığı yapan faktörler, reflü, aşırı sıcak veya soğuk besinler, boğaz temizleme refleksinin aşırı olması, diş ve bademcik iltihapları, geniz eti sayılabilir.
Belirtileri:
Akut farenjit'te hastanın şikâyetleri daha belirgindir. Boğaz ağrısı, yutkunma zorluğu, boğazda kuruluk, yanma veya kaşınma hissi, ateş, öksürük gibi şikâyetler olur. Boyunda beze, burun tıkanıklığı, burun akıntısı, baş ağrısı, halsizlik-kırgınlık, ses kısıklığı gibi şikâyetlerde görülebilir. Kronik farenjitte ise ateş, halsizlik ve kırgınlık gibi şikâyetler pek görülmez. Boğaz ile ilgili şikâyetler daha hafiftir. Boğazda kuruluk hissi, gıcık, yanma, kuruluk, yabancı cisim hissi, takılma, hafif yutkunma zorluğu gibi şikâyetler olur. Gıcık öksürüğü şeklinde bir öksürük de eşlik edebilir. Hastalar boğazını temizleyerek rahatlayacakları hissine kapılırlar ve sürekli temizleme hareketi yaparlar. Ancak bu çoğu zaman boğazı daha fazla tahriş eder.
Tedavi:
Akut farenjite virüslerin neden olduğu düşünüldüğünde antibiyotik verilmesi gerekli değildir. Ancak sıklıkla virüslerin yaptığı iltihaba bakterilerde eklendiğinden antibiyotikler hastalığın iyileşme süresini kısaltmaktadırlar. Antibiyotiklerin yanısıra, ağrı kesici-ateş düşürücü ilaçlar, alerji düşünülen hastalarda antihistaminikler, burun açıcı spreyler, öksürük kesiciler ve ağız gargaraları kullanılabilir. Kronik farenjitin ise tedavisi oldukça zordur ve çoğu zaman tam olarak ortadan kaldırılamaz. Tedaviyi belirlemek için kronik farenjiti tetikleyen başka bir faktör olup olmadığına bakılmalıdır. Eğer bulunursa önce onun tedavisi gerekir. Alerji, burun kemiğinde eğrilik veya burunda et, sinüzit, reflü gibi hastalıklar tedavi edilmelidir. Antibiyotikler genellikle faydasızdır. Gargaralar sıkça kullanılırlar. Bazen mideden asit kaçağını önleyici ilaçlar da verilebilir. Dikkat edilecek durumlar şöyle sıralanabilir:
- Yiyecek ve içecekleri aşırı sıcak ve soğuk tüketmemek
- Sigara ve alkol almamak
- Reflü düşünülen hastalarda akşam saatlerinde çay-kahve-alkol almamak ve mideyi aşırı doldurmamak
- Tozlu yerlerde bulunmamak
- Alerjiye neden olan faktörlerden uzak kalmak
- Boğazı temizlemeye çalışmamak
Uygun tedavi ve hastanın maksimum dikkati bile kronik farenjitin bulgularını ortadan kaldırmayabilir. Ancak bulgular hafifleyebilir veya geçici olarak kaybolabilir.
