Boğmaca: Nedeni, belirtileri, tedavisi, korunma ve aşısı, tanısı,

[maturidi]

BOĞMACA

Boğmaca öksürükle kendini gösteren, mikropların neden olduğu bulaşıcı bir solunum yolu hastalığıdır. Her yaşta görülmekle beraber, çocukluk dönemindeki boğmaca şiddetli seyreder. Her dönemde görülebilen boğmaca, genelde sonabahar aylarında ortaya çıkar. Boğmacaya, Bordetela cinsi mikroplar yol açar. Bu mikrop insanlara yerleşir. Hastalığa neden olduğu herhangi bir hayvan yoktur.Çok bulaşıcı bir hastalıktır. Damlacık infeksionu yoluyla insandan insana bulaşabilen bir hastalıktır. Bulaşıcılık, hastalık ortaya çıktıktan yaklaşık 30-40 gün kadar daha devam eder. Boğmaca bir kere ortaya çıktıktan sonra ona karşı doğal bağışıklık gelişir. Bir daha ömür boyu ortaya çıkmaz. Aşı ile sağlanan bağışıklık ise 5-7 yıl kadar sürer. Bu süreden sonra tekrar aşı olmak gereklidir. Sıklıkla bebklerde ortaya çıkan bir hastalıktır. Fakat günümüzde erişkinlerde görülme sayısı da artmaktadır.

BOĞMACANIN BELİRTİLERİ

Diğer kişilere de bulaşabilen bir hastalık olan boğmaca yaklaşık 2.5 ay kadar sürer. Hastalık ortaya çıktıktan sonraki ilk 20 gün hastalığın bulaşabildiği dönemdir. Öksürük ortaya çıktıktan sonra bir müddet daha hastalık bulaşır. Boğmacanın belirtileri belli dönemlere ayrılır. Bu dönemlerde ortaya çıkan şikayetlerde farklılıklar vardır. İlk 10-15 günlük süre kataral dönem olarak adlandırılır. Genelde belirtiler soğuk algınlığıyla benzerdir. Hapşırma,öksürük, hafif ateş ve burun akıntısı görülür.Bundan sonra paroksismal dönem denen ve 1.5 aya kadar uzayabilen bir dönemi kapsayan bir zaman dilimi vardır. Bu süre içinde öksürük artmıştır. Yoğun bir şekilde öksürme görülür. Günde 20 defa öksürük atakları olabilir. Sert ve yoğun bir öksürüktür. Bu öksürük nöbetlerinin sonunda derin nefes alma ortaya çıkar. Çünkü hasta oksijensiz kalmıştır. Çocuklarda bulantı, kusma ya da morarma görülebilir.

Son dönem ise konvalesan denen iyileşme dönemidir. Süresi kişiden kişiye değişir. Öksürük 1 ay içinde geçer. Tedavi, hastalığın şiddeti bu sürenin belirlenmesinde önemlidir. Tekrar bir solunum yolu hastalığına yakalanmak öksürük nöbetlerinin tekrarlanmasına neden olur. Yetişkinlerde hastalık hafif seyrettiğinden süresi de daha kısadır. Bu kişilerde tipik belirtisi inatçı öksürüktür.

BOĞMACA TANISI

Yapılan fiziki muayene sonrası görülen klinik belirtiler ile hastanın şikayetleri tanının yönlendirilmesi açısından kolaylık sağlanacaktır. Bunun yanından yapılan laboratuvar testleriyle kanda beyaz küre sayısının artmış olması, eritrosit sedimentasyon hızında değişiklik olmaması boğmaca tanısının konmasına kolaylık sağlayacaktır. Florosan antikor testiyle antijen araması yapılır. Kesin tanı konması için kültür gereklidir. Bu şekilde bakteriler üretilerek kesin tanı konur. Belirtileri boğmacaya spesifik olmadığından bu şekilde diğer bakterilerin yol açtığı infeksiyonlardan, kistik fibrozis hastalığından, reflüdenayrılmış olur.

BOĞMACA TEDAVİSİ

Tedavide eritromisin ilk kullanılan yöntemdir. En az iki hafta kullanılması gereklidir. Yetişkinlerde florokinolonlar kullanılabilir. Bebeklerin hastanede gözlem altında tutulması gerekebilir. Bunun yanında destek tedavisi gerekebilir. Bazı durumlarda beta2 agonistleri ve steroidler kullanılabilir.
Kataral dönemde belirtiler engellenebilir.

KORUNMA

Hastayla yakın temas içinde bulunan ya da aynı ortamı paylaşanların mutlaka eritromisin proflaksisi olması gerekir. İlk bir hafta hastanın kaldığı yer, bulunduğu ortam diğer bireylerden ayrılmalıdır. Bu üsre içinde hastaya antibiyotik tedavisi uygulanır. Asıl korunma yöntemi aşılamadır. Çocukluk dönemind eyapılır. Hasta yakınlarının da aşılarının yapılması gerekmektedir.

BOĞMACA AŞISI

Boğmaca hastalığını geçirenler bu hastalığa karşı bağışıklık kazanırlar. Hastalıktan korunmak için aşı uygulanır. Boğmaca aşısı kas içine enjekte edilerek uygulanan, içinde ölü mikropların bulunduğu bir aşıdır. Bu ölü mikroplara karşı vücut koruyucu görevleri olan antikorlar üretir. Mikrop vücuda girdiğinde onu tanır ve çoğalmasını engeller. Bu şekilde boğmaca mikrobuna karşı bağışıklık kazanılır. Aktif olmayan bir aşı olduğundan bir kere aşı olmak tamamen koruyuculuk sağlamaz.Bebeklere 4 doz şeklinde uygulanır. İlk doz 2. ayda verilir. İkişer ay arayla aşı iki kere daha tekrarlanır. 4.doz ise bebek 1.5 yaşındayken uygulanmaktadır. Gerekirse 5-6 yaşlarında bir 5.doz daha verilebilir. 7 yaşından sonra aşı uygulanmaz. Aşının bazı yan etkileri vardır. Yorgunluk, ateş yüksekliği, bulantı, kusma gibi yan etkiler ile; aşı yerinde kızarıklık, ağrı ve şişlik oluşabilir. Üç gün içinde bu etkiler ortadan kalkar.

[maturidi]

BOĞMACA NEDİR, BELİRTİLERİ NELERDİR?
Boğmaca oldukça sık rastlanan bir çocuk hastalığı ve özellikle sebep olduğu öksürükler nedeniyleannebabaları korkutan rahatsızlıklardan bir tanesi. Çocuklardakihastalıkbulaşma oranları yetişkinlere göre çok daha fazla olduğundan dolayı çocuğunuzun boğmaca kapma ihtimali oldukça yüksek ve bu nedenle belirtileri de doğru tanımak gerekiyor. Boğmaca mikrobu vücuda girdikten 5-20 gün sonra ortaya çıkmaya başladığı için hastalığın kaynağını tespit etmekte zorluklar yaşanabilse de doğru bir belirti tespiti yapıldığında tedaviye erkenden başlanabilir.
Öncelikle kuru ve hafif öksürükler ile başlayan boğmaca daha sonra nezle belirtilerine de sahip olur ve bu adımdan sonra giderek şiddetlenir. Öksürüğü diğer hastalıklardan kolaylıkla ayırt edilebilen boğmacada çocuğunuz arka arkaya onlarca defa öksürecek ve boğulur gibi sesler çıkaracaktır. Öksürükler daha da ilerlediğinde ıslık veya ötme sesi gibi sesler de meydana gelecektir vehastalıkbu aşamaya gelmeden önce doktora görünmek gerekmektedir.
Hastalığın bulaşma sebepleri arasında öksürme veya konuşmalar sırasında ağızdan çıkan tükürükler yer almaktadır. Bu nedenle rahatsızlık sırasında yakın temaslardan ve özellikle diğer çocuklardan uzak tutulmalıdır. Boğmacanın diğer belirtileri arasında hapşırma, burun tıkanıklığı, yemek yememe, kırgınlık, kuru öksürük ve daha sonra gelen ağır boğmaca öksürükleri vardır.
Bunun yanında boğmaca daha ağır bir duruma geldiğinde nefes almada büyük zorluklar ve morarmışdudaklarda görülebilmektedir. Çoğunlukla 3 yaş altı çocuklarda meydana gelen rahatsızlığın havadaki miktopların solunum sonucu alınmasıyla bulaştığı bilinmektedir. Yetişkinlerin hastalığı hafif geçirmesi nedeniyle farkında olmadan çocuklara da bulaştırılabilmektedir. Başlangıç döneminde belirtiler meydana gelmeden çok hızlı bir şekilde bulaşabilen boğmaca belirtilerin ardından izolasyon sağlandığı için daha az yayılmaktadır.
Boğmacanın başlangıç belirtileri soğuk algınlığına benzediği için teşhis edilmesinde zorluklar yaşanmaktadır ve ancak bir hafta sonra boğmacayı işaret eden gerçek belirtiler meydana gelmektedir. Özellikle sık sık ve derin öksürükler nedeniyle spazm meydana gelir ve bu öksürük nöbetleri ilk başlarda ağlama, korku gibi heyecan meydana getiren durumlarda meydana gelebilir.
Tedavisinde çoğunlukla antibiyotiklerden faydalanılan hastalığın vaktindetedaviedilmemesi durumunda zatürre ve ciğerlerde zarara sebep olduğu bilinmektedir. Ayrıca nefes alamamaktan dolayı beyinde meydana gelebilecek çeşitli hasarlar da olasıdır.

[maturidi]

WASHINGTON — Boğmaca dünyadaki bebek ve çocuk ölümlerine yol açan başlıca nedenlerden biri. Ancak bu hastalık bir aşıyla önlenebilir. Boğmaca çoğunlukla gelişmekte olan ülkelerde görülse de, son yıllarda Amerika’daki boğmaca vakalarında artış dikkati çekiyor. Amerika’nın Sesi bu salgın hastalıkla ilgili yapılan son araştırmayı sizler için derledi.

Boğmaca genellikle soğuk algınlığına benzer belirtilerle başlıyor. Ama Amerika Bulaşıcı Hastalıkları Kontrol Merkezi’nden Lara Misegades’a göre bu benzerlik ilk aşamada sona eriyor. Misgades, Amerikan Tıp Derneği Dergisi’nde yayınlanan boğmaca araştırmasının ekip lideri.

Misegades, “Boğmaca çok salgın bir solunum yolu hastalığı. Bir bakterinin yol açtığı ve 10 haftadan uzun sürebilen bu hastalık ağır öksürük nöbetlerine neden oluyor,” şeklinde konuşuyor.

Soğuk algınlığına virüsler sebep olur. Soğuk algınlığı gibi, boğmaca da herkese bulaşabilir ve özellikle bebekler, çocuklar ve yaşlılar için hayati tehlike yaratabilir.

Dünyada her yıl 50 milyon kişi boğmacaya yakalanıyor ve 300,000 kişi bu hastalıktan ölüyor. Vakaların %90’ı gelişmekte olan ülkelerde görülüyor. Hastalık aşıyla önlenebiliyor.