Sarı nokta hastalığı nedir?, Yaşa Bağlı Maküla Dejenerasyonu, YBMD

[maturidi]

Sık Görülen Göz Hastalıkları · Sarı nokta hastalığı nedir?


Sarı nokta hastalığı (Yaşa Bağlı Maküla Dejenerasyonu) gözün mekezi görmesinden sorumlu 'maküla' ismi verilen bölgenin yapısının bozulması ve fonksiyonunu kaybetmesine neden olan bir hastalıktır.

Maküla, retina tabakasında ışığa duyarlı görme hücrelerinin en yoğun olarak bulunduğu bölgedir ve detay görüşten sorumludur. Maküla, oran olarak retinanın çok küçük bir bölgesini kapsar ancak çevre (periferik) retina tabakasına göre çok daha hassastır. Küçük yazıları okuyabilme, iğneden ipliği geçirebilme ve sokak tabelalarındaki yazıları net olarak görebilmek için maküla tabakasının sağlam ve sağlıklı olması gerekir. Periferik retina ise yanları görmemizi sağlar. Örnek olarak; periferik retina yanınıza outran bir insanın genel olarak şeklini görmenizi sağlarken, maküla o insanın yüzüne baktığınızda detay görmenizi sağlar.

Vücudun normal yaşlanma ivmesiyle beraber birçok kişide maküla dejenerasyonu (sarı nokta hastalığı) ortaya çıkar. Bu bölgenin birçok farklı hastalığı vardır ancak, yaşa bağlı maküla dejenerasyonu (YBMD) en sık görülen maküla – sarı nokta hastalığıdır.
Retina tabakası görme işlevinin tam olarak gerçekleşmesine yardımcı olan 10 ayrı tabakadan oluşur. İlerleyen yaş ve bazı toksik etkiler nedeniyle, bu tabakalardan Retina Pigment Epiteli (RPE) adı verilen tabakada metabolik artık ve küçü sarı birikintiler (druzen) oluşur.
Sarı nokta hastalığında görme bulanıklığı, merkezi görmede eğilmeler – kırıklı görme veya tam merkezi görme kaybı gelişebilir. Periferik görme genellikle etkilenmez. Örnek olarak resimdeki saatteki gibi hastalar saati genel hatlarıyla görürlerken merkezde akrep ve yelkovanı seçemezler.
YBMD genellikle tam körlük yapmaz. Hastaların ek başka bir göz problemleri yoksa (katarakt, glokom gibi) periferik görmeleri korunur ve yanları görmeye devam ederler. Ancak merkezi görmenin aybı güncel yaşamla ilgili birçok işi (okumak, yemek yemek, Tv seyretmek gibi) rahat yapmamıza engel olur. Yaşa bağlı sarı nokta hastalığı genellikle bir gözde başlar ama çoğu hastada zaman içerisinde diğer göz de etkilenir. Hastalık başlangıç evresinde belirti vermeyebilir, bu nedenle şikayet olmasa dahi ellili yaşlardan sonra göz muayenesi olmak çok önemlidir.
Yaşa bağlı sarı nokta hastalığının iki tipi vardır
Kuru tip YBMD
En sık görülen sarı nokta hastalığı, kuru tip yaşa bağlı maküla dejenerasyonudur. Ilerleyen yaşla birlikte maküla tabakası incelir ve fonksiyonunu kaybeder. Hastalık, druzen adı verilen küçük sarı birikintilerin makülaya yerleşmesiyle başlar. Hastalık ilerledikçe birikintilerin miktarı artar ve maküla tabakası daha da incelir ve görme yavaş bir şeklide azalır .
Görece daha az tehlikeli olan kuru tip YBMD, diğer yaş tip YBMD dönüşebilme riski taşıması nedeniyle, hastalar kontrol altında tutulur ve merkezi görmelerini evde hergün kare testi ile değerlendirmeleri istenir. Merkezi karelerin görünümünde bir değişiklik olması (kırılmalar, eğrilmeler, kesintiler gibi) yaş tip YBMD’na geçiş bulgusu olabilir ve bu durum tespit edildiğinde vakit kaybetmeden göz doktorunuza başvurmanız gerekir.
Yaş tip YBMD
Yaşa bağlı gelişen sarı nokta hastalığının %10’u yaş tip YBMD’dur. Daha nadir görülmekle birlikte merkezi görmeye kuru tipe gore daha çok hasar verir.
Vücudumuzda hemen her bölgede ince kılcal damarlar bulunur. Temel görevi dokulara besin ve oksijen taşımak olan bu ince damarların sayısı genellikle sabittir ve bunlar büyüme veya sayıca artış göstermezler.
Yaş tipte sarı nokta hastalığı ve maküla dejenerasyonunda anormal olaarak bazı ince damarlar retina tabakası altında (koroid bölgesi) büyüme gösterir. Bu anormal yeni damarlanmaya ‘Koroid neovaskülarizasyonu’ adı verilir. Bu anormal kılcal damarlar sıvı ve kan sızdırarak merkezi görme kaybına yol açarlar. Bu sızdırma nedeniyle hastalık yaş tip YBMD adını alır. Yaş tip YBM’da görme kaybı kuru tipe göre daha hızlı ve yoğun olur. Bu nedenle hastalığın erken evrede teşhisi ve tedavisi çok önemlidir.
Kimler yaşa bağlı gelişen sarı nokta hastalığı için risk grubundadır?

• 50 yaşından büyük olmak
• Ailede YBMD hikayesi olması
• Sigara içmek

[maturidi]

• 
• Kör eden sarı noktaya karşı göz diyeti

Göz doktoru diyet yazar mı? Sarı Nokta hastalığının ilerlemesini durduran bu diyet yeni geliştirildi ve doktorların reçetelerine de girdi. Prof. Dr. Bahçecioğlu: "Sarı Nokta Diyeti hastalığı yüzde 35 yavaşlatıyor"Florence Nightingale Hastaneleri Göz Hastalıkları Bölüm Başkanı Prof. Dr. Halil Bahçecioğlu, 'Sarı Nokta Diyeti' ile ilgili sorularımızı yanıtladı:

Sarı Nokta hastalığı tamamen tedavi edilebiliyor mu?
Hayır, edilemiyor. Şimdiye kadar ilaçlarla hastanın görme durumunu düzeltmeye çalışıyorduk. Şimdi ise dünyada yeni bir yöntem keşfedildi. Amerika'da 'Archives of Ophthalmology' dergisinde yayınlanan, dört bin kişinin katıldığı araştırmada; lutein ve zaeksantinin maddelerinin, yüksek düzeyde alındığında, Sarı Nokta hastalığını yüzde 35 oranında azalttığı bulundu. Yine aynı araştırmanın ikinci kısmında; uskumru ve ton balığı türü yağlı balıklarda bulunan Omega-3 maddesinin, hastalığın hem erken hem de ilerleyen dönemlerinde etkili olduğu ortaya çıktı. Buna göre Omega-3, bu hastalığı yavaşlatıyor, hatta bazen tamamen durdurabiliyor. Biz de hastalarımızda 'Sarı Nokta Diyeti' uygulamaya başladık.

AYNI SEVİYEDE TUTUYOR
Bu diyet, hastalığı önlüyor mu, geciktiriyor mu, yoksa tamamen tedavi mi ediyor?
Hastalık, genetik geçişli olduğu için tamamen önlenemiyor. Hastalığı olan kişilerde ilerlemeyi, bir üst gruba geçişi, yüzde 25-35 oranında geciktiriyor. Hastalık yavaşlıyor, hangi evrede ise o evrede kalıyor.

Reçeteye mi yazıyorsunuz bu kombinasyonları?
Hastalığı olanlara yazıyorum. Koruyucu olsun diye hasta olmayan kişilere yazmıyorum.

Genetik olarak ailede Sarı Nokta hastalığı varsa, kaç yaşında bu diyete başlanmalı?
Eğer kişinin gözünde hastalık çıkmadıysa, koruyucu sebeplerle de olsa bu diyeti yapmalarını önermiyorum. Kişi tek yönlü beslenmiyor, sağlıklı besleniyor ve her türlü gıdasını alıyorsa, vitamine çok da ihtiyacı olmaz.

Hastalarınıza kaç yaşından itibaren bu beslenme yöntemini öneriyorsunuz?
Yaşa bağlı olduğu durumlarda 45-50 yaşında başlanırsa, hastalığın evrelerinde geciktirici rol oynar. Ancak bir diyabet hastasında bunu uygulamak kolay olmuyor, çünkü diyabet hastasının kendi hastalığına göre bir beslenme şekli vardır. Kalp, kolesterol ve yüksek tansiyon hastalarında da aynı şey söz konusu.

Bu diyeti uygulamayanlarda Sarı Nokta hastalığı daha mı fazla görülüyor?
Hastalık hızlı ilerliyor. Ancak şöyle bir durum da var; bu hastalar sigara içmeye devam ederlerse de hastalık hızlı ilerliyor.

SARI NOKTA HASTALIĞI NEDİR?
'Makula Dejeneresansı', yani Sarı Nokta hastalığında gözün arkasındaki sarı noktada lekeler oluşur. Yaşa bağlı Sarı Nokta hastalığı 60'lı yaşlarla beraber ortaya çıkar. En sık ve en erken belirti; net görememeyle birlikte cisimlerin ortasını eğik, çarpık ve bakılan şeyin ortasını karanlık görmedir.

[maturidi]

Makula Dejenerasyonu (Sarı Nokta)
Sarı nokta (makula dejenerasyonu) hastalığı, merkezi görmeden sorumlu bir retina hastalığıdır. Toplumda 55 yaşından sonra oldukça sık görülür ve ilerlemesi halinde görme kaybına yol açabilir.
Sarı nokta hastalığı kimlerde görülür?

• Sigara kullananlar
• 55 yaşın üstündeki kişiler
• Kalıtımsal risk taşıyanlar

Risk faktörleriYaşa-bağlı sarı nokta hastalığının esas risk etkenleri, kişinin yaşı ve kalıtımsal özellikleridir. Diğer risk etkenleri ise hipertansiyon, sigara, beslenme şekli, lipid - kolesterol yüksekliği, güneş ışığına uzun süre maruz kalma ve şişmanlıktır.Hastalığın belirtileri

• Görme kaybı
• Cisimleri, çizgileri eğri veya kırık görme
• Göz önünde karartılar
• Görme kalitesinde bozulma
• Renk görmede bozukluklar

Yaşa bağlı ve kalıtımsal etkenleri ortadan kaldırmak mümkün değildir. Fakat diğer risk etkenleri kontrol edilebilir. Hipertansiyon varsa regüle edilebilir. Sigara içiliyorsa bırakılması gerekir. Güneş için filtreli güneş gözlüğü takılması gerekir. Beslenmede ise Akdeniz diyeti önerilir. Tereyağı, kırmızı et ve kolesterol içeren yiyeceklerden uzak durulması önerilir.Hastalığın kaç tipi vardır ve sonuçlarıHastalığın kuru ve yaş tip olmak üzere iki tipi bulunmaktadır. Kuru tip %90 oranında, yaş tipi ise %10 oranında görülür. Fakat görme kaybına yol açması yüzünden yaş tipte erken teşhis daha büyük önem taşır. Kuru tipe oranla daha hızlı ilerleyen hastalık, ani görme kaybı ile birlikte renkli görmenin ve kontrast hassasiyetinin bozulmasına, zamanla retina ve makulada oluşan yeni damarlarda kanama yapması sonucu körlüğe sebep olur.



Sarı nokta hastalığının tedavisi

Kuru tipte koruyucu tedavi, yaş tipte ise göz içine iğne tedavisi ve fotodinamik tedavi uygulanır. Koruyucu tedavide anti-oksidan A, C, E vitaminleri, lutein ve çinko kullanılır. Göz içine iğne tedavisi yöntemi damla ile uyuşturularak yapılır. Bu uygulama sırasında hasta herhangi bir ağrı hissetmez. Fotodinamik tedavide ise önce toplardamardan özel bileşimde verteporfin adında bir ilaç verilerek, düşük şiddette bir lazer uygulanır.

Sarı nokta tedavisinde uygulanan ilaç enjeksiyonuGöz içine iğne tedavisinde bir çeşit protein (anti-VEGF antikoru) kullanılır. 75 - 85 yaş arası her üç kişiden birinde görülen sarı nokta hastalığının yaş tipinin tedavisinde göz içine iğneli enjekte yöntemi ile uygulanan, anti-VEGF ilaçları FDA tarafından onaylıdır. Tedavi süresince kullanılan anti-VEGF ilacı, göz arkasındaki göz hücreleri tarafından hastalık durumunda salgılanan ve yeni damar oluşturan proteini engelleyerek görme kaybını önler. 4 - 6 hafta aralıklarla göz içine enjekte edilen ilaç, sarı noktadaki yeni damar gelişimini durdurmakta ve hastanın şikayetlerini büyük ölçüde azaltmaktadır. Enjeksiyon en az 3 kez uygulanır; ancak daha fazla uygulanan hastalar da vardır. Enjeksiyon aralıkları hastanın tedaviye verdiği cevaba göre 4 - 6 hafta arasında değişmektedir.Sarı nokta tedavi edilmez ise görme %95 oranında azalır ve sonucu görme kaybıdır. Görme yasal olarak körlük sayılabilir bir seviyeye iner ve hastalar baktığı noktayı göremez hale gelirler. Örneğin kişi karşısında duran bir şahsın yüzünü göremez ama kolunu ya da bacağını görebilir. Bu tür hastalar tek başına sokağa pek çıkamazlar, evde kendi işlerini görebilirler; ancak çoğu işlerinde başkalarının yardımına ihtiyaç duyarlar. Göremedikleri için okuyamaz, yazamaz, televizyon izleyemez ya da araba kullanamazlar.

Sarı nokta hastalığında Amslergrid testiBu test rutin bir göz muayenesinin karşılığı değildir ancak Sarı Nokta hastalığının erken belirtilerini kendi kendinize uygulayarak tespit etmenizi sağlayacak bir şemadır. Uzmanlar tarafından 40 yaş üzeri herkesin bu testi uygulaması tavsiye edilmektedir.

Amsler grid testi ile gözlerinizi test edin:Amsler grid testinin uygulama şekli

• Normalde okumak için kullandığınız gözlük ya da kontakt lens varsa takınız.
• Yukarıda görülen şemayı iyi aydınlatılmış bir odada, yüzünüzden yaklaşık 30 - 40 cm ileride sabit şekilde tutunuz.
• Bir gözünüzü elinizle kapatınız ve açık olan gözünüz ile ortadaki noktaya odaklanınız. Şemada yer alan büyük karenin her 4 köşesini de görüp görmediğinize dikkat ediniz.
• Diğer gözünüzü de aynı şekilde test ediniz.
• Çizgilerde dalgalanma, kırılma, bulanıklık görüyorsanız ya da köşeleri göremiyorsanız sizde sarı nokta hastalığı belirtileri olabilir.

Bu durumda en kısa zamanda retina hastalıkları uzmanı bir göz hekimine başvurmak gerekir.

[igokcek]

[igokcek]

[igokcek]

[igokcek]

[igokcek]

[igokcek]

[igokcek]

[igokcek]

[igokcek]