Turna Yemişi, Crenberry, Vaccinium macrocarpon, Turna yemişi nedir?

[maturidi]

Crenberry, Vaccinium oxycoccos, Turna yemişi nedir? Turna yemişi faydaları nelerdir?

Bulaşıcı hastalıklar uzmanı ve Boston Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde Tıp Profesörü olan Dr. Kalpana Gupta turna yemişinin dünya genelinde antibiyotik kullanımını azaltabileceğini ve yineleyen idrar yolu enfeksiyonu semptomları yaşayan kadınlar için hayat kalitesini önemli ölçüde artırabileceğini belirtiyor. Yapılan bilimsel araştırmalarda, turna yemişinin antibiyotik kullanımını azaltabileceği belirtiliyor. Klinik deneylerde, turna yemişinin semptomatik idrar yolu enfeksiyonları ve global antibiyotik direnciyle mücadelede önemli bir role sahip olduğu ortaya çıktı.

Turna yemişi nedir?
Vaccinium oxycoccos, fundagiller (Ericaceae) familyasından kuzey yarımkürenin kuzeyinde, Kuzey Amerika, Avrupa ve Asya’da yetişen bir yaban mersini türüdür. Daha çok kuzey yarıkürenin asitli turbalıklarında yayılış gösterir. Başlangıçta beyaz olup olgunlaştıkça koyu kırmızıya dönen küçük yuvarlak meyveleri taze ya da kurutularak yenebilir. Turna yemişi, keskin tadı olan, yuvarlak, kırmızı renkli üzümsü bir meyve olup maviyemiş (likapa, yaban mersini) gibi fundagiller familyasında yer almaktadır.

Turna yemişi faydaları nelerdir?
Amerikan Klinik Beslenme Dergisi (American Journal of Clinical Nutrition) tarafından kısa bir süre önce yayınlanan çalışmaya göre, günde 240 ml turna yemişi suyu içmek, kadınlarda idrar yolu enfeksiyonunun yinelenmesinde hastalık semptomlarını neredeyse yüzde 40 oranında düşürüyor. Bulaşıcı hastalıklar ve idrar yolu enfeksiyonları alanlarında çalışmalar yürüten uzmanlar; antibiyotik direncinin geldiği endişelendirici noktayı tartışmak ve turna yemişinin semptomatik idrar yolu enfeksiyonlarını zaltmada besin desteği olabileceğini gösteren önemli bir çalışmaya ait bulguları sunmak üzere Londra’da bir araya geldi.

Turna yemişi nedir?
İdrar yolu enfeksiyonu sayısını azaltıyor
Buna göre, turna yemişi dünya genelinde antibiyotik kullanımını azaltmada faydalı bir strateji olabileceği sonucuna varıldı. Bulaşıcı hastalıklar uzmanı ve Boston Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde Tıp Profesörü olan Dr. Kalpana Gupta ise konuyla ilgili olarak “Şu anda idrar yolu enfeksiyonlarının semptomatik durumlarını azaltmada primer yaklaşım, antibiyotik kullanımıdır. Bu çalışma, günde 240 ml turna yemişi suyu tüketmenin kadınların yineleyen semptomatik idrar yolu enfeksiyonu sayısını azalttığını ve dolayısıyla antibiyotik kullanımını önlediğini gösteriyor.” dedi.

Antibiyotik kullanan sayısı düşebilir
Çalışmanın sahibi ve panelist Dr. Gupta, turna yemişinin dünya genelinde antibiyotik kullanımını azaltabileceğini ve yineleyen idrar yolu enfeksiyonu semptomları yaşayan kadınlar için hayat kalitesini önemli ölçüde artırabileceğini belirtiyor. Boston Üniversitesi ve Midwest Metabolik ve Kardiyovasküler Araştırma Merkezi araştırmacıları tarafından 373 kadın ile yürütülen 24 haftalık çalışma, turna yemişi suyunun idrar yolu enfeksiyonları üzerindeki etkilerini inceleyen en büyük klinik deney olma özelliğine sahip. Bu deney, 50 yıldan daha uzun süredir yapılan turna yemişi araştırmalarına önemli bir katkı sağladı.
Araştırmacılar, yineleyen idrar yolu enfeksiyonu yaşayan kişilerin turna yemişi suyu içerek enfeksiyonların tekrar etmesine karşı korunup korunmayacağı üzerine çalışıyor. Katılımcıların tamamı ortalama 40 yaşında olan ve son yıl içerisinde en az iki kez idrar yolu enfeksiyonu geçiren sağlıklı kadınlardan oluşuyordu. Çalışma sırasında katılımcıların yarısı, günde 240 ml turna yemişi suyu içmek üzere rastgele seçildi. Katılımcıların diğer yarısı ise her gün turna yemişi içermeyen 240 ml plasebo içeceği içti. Turna yemişi içenler arasında idrar yolu enfeksiyonu oranı önemli bir azalma gösterdi. Altı aylık çalışma içerisinde plasebo grubunda 67 teşhis konulurken, turna yemişi içenlerde teşhis sayısı sadece 39 olarak belirlendi. Diğer çalışmalarla karşılaştırıldığında, geniş örneklemi, yüksek ortalama uyum oranı (%98) ve her grupta tedavi sürecini tamamlayan nispeten yüksek denek yüzdesi (%86) gibi nedenler bu deneyi istatistiksel olarak diğer çalışmalara oranla daha güçlü kılıyor.

Turna yemişi nasıl yetiştirilir?
Turna yemişi, yüzey örtücü özellik gösteren, yayılıcı kollar (omcalar) oluşturan ve bu kollar üzerinde meyveli kısa dikey sürgünler veren her dem yeşil bir bitkidir. Su içinde büyüyebilir ancak havasız suyu sevmez. Meyveleri kuruda veya su içinde hasat edilebilir. Çürüntü ve su ile dolmuş çukur alanlardaki bataklık bölgeler turnayemişleri için ideal alanları oluştururlar. Barış ve arkadaşlık sembolü olan turna yemişinin yabani formları bataklık veya çamurlaşmış alanlarda, su kenarında veya yayla kesimlerindeki drenajı zayıf olan çayırlık alanlarda bulunabilir. Turna yemişleri kurutulmuş bataklık-çukur alanlarda veya insan eliyle yapılmış kumtorf içeren tavalarda yetiştirilebilir. Alman ve Hollandalı göçmenler Amerika Kıtasına yerleştikten sonra bu meyvenin çiçeklerini turna kuşunun gerdan, baş ve gagasına benzeterek craneberry (crane=turna) adını vermişlerdir. Zamanla Cranberry olarak kısaltılmıştır. İkibinli yıllarda tarafımızdan Türkiye’ye getirilen bu üzümsü meyve “turnayemişi” olarak Türkçeleştirilmiş ve Rize, Trabzon (kuru hasat) ile Samsun ili Çarşamba ve Bafra ovalarındaki asitli topraklarda (sulu hasat) ön çalışmalar başlatılmıştır. Dünya üzerinde 40°-50° Kuzey enlemleri arasındaki asitli ve sulak alanlarda yayılım gösteren turnayemişi Kanada ve Amerika Birleşik Devletlerinde yaygın olarak yetiştirilmektedir. 1800’lü yıllarda kültüre alınmıştır. 2004 yılı verilerine göre Dünya turnayemişi üretimi 343000 ton olup bunun % 82’si Amerika’da, % 14’ü Kanada’da, % 2’si Litvanya’da üretilirken Belarus, Azerbaycan ve Ukrayna’nın üretimdeki payı % 1’in altındadır.

[maturidi]

What are the health benefits of cranberry juice?


Last reviewed Thu 9 August 2018
By Zawn Villines Some research has found that cranberry juice may prevent infections, delay or reduce the severity of chronic disease, and prevent age-related oxidative damage. For most healthy people, cranberry juice is safe. Cranberry juice can temporarily make conditions, such as acid reflux, worse because it is mildly acidic. Some people find that cranberry juice leaves an unusual taste in their mouth, or that it temporarily irritates gums and lips. Research into the benefits of cranberry juice is mostly preliminary, but the antioxidant and antibacterial benefits look promising. Most people can safely include cranberry juice in their diets, and they are adding a serving of fruit to their diet when they do so. Six benefits of drinking cranberry juice


Potential benefits of cranberry juice include: 1. Fighting age-related damage

Cranberry juice may help fight age-related damage.
Chemicals called free radicals accumulate in the body as people age. Free radicals cause oxidative damage. There is a link between oxidative damage and health issues, including:

• cancer
• diabetes
• heart disease
• digestive health
• urinary tract health

Some of the chemicals in cranberry juice are antioxidants or compounds that fight harmful free radicals. The presence of antioxidants means that cranberries and cranberry juice might help fight age-related damage to the body's tissues. A 2011 study found that chemicals in cranberries promoted better antioxidant activity the lower their pH was. That study also found that the berries were significantly more potent antioxidants than cranberry juice, although cranberry juice still offered some benefits. 2. Improving heart health

Studies show that various ingredients in cranberry juice may improve heart health. Cranberries are high in chemicals called polyphenols that may support heart health. A 2011 study of females with metabolic syndrome found that cranberry juice increased the antioxidants in the blood plasma. People who drank cranberry juice also had lower low-density lipoprotein (LDL). LDL is known as the "bad" type of cholesterol. Another 2011 study found that cranberry juice could improve health in people with coronary artery disease. Mean carotid-femoral artery pulse wave velocity, which is a way to measure the stiffness of arteries, was reduced among the people in the study who drank a laboratory preparation of double-strength cranberry juice. 3. Treating or preventing urinary tract infection (UTI)

The antibacterial effects of cranberry juice were reported to reduce the incidence of UTIs in mice, according to a 2017 study in Frontiers in Microbiology. The reduction of UTI incidence is thought to be due to the ability of antibacterial properties to reduce the colonization of Escherichia coli in the bladder. The bacteria, which is known better as E. coli, is the cause of most UTIs.
A 2016 study, reported in Alternative Therapies in Health and Medicine, showed less bacterial infections in urine cultures from uncircumcised boys who drank cranberry juice and had previously had repeated UTIs compared to those who drank a placebo and those who had been circumcised who also drank the placebo. The authors concluded that cranberry juice might be beneficial against the growth of bacterial pathogens. 4. Supporting digestive health

There is growing evidence that the phytochemicals contained in cranberries play an important role in digestive health. Evidence for the digestive health benefits of cranberry juice, in addition to other benefits, was reported in a study from 2018 in the Journal of the Science of Food and Agriculture. The paper noted that inhibiting the production of another bacterium called H. pylori in the stomach is thought to promote digestive health. The researchers also suggested further research is needed on cranberry juice. 5. Preventing infections

Studies suggest that cranberries may inhibit the growth of bacterial microbes.
Some chemicals in cranberries may help fight viruses and bacteria.

A 2011 study found that cranberries inhibited the growth of seven bacterial microbes. The study did not assess whether cranberries or cranberry juice could prevent infection with these microbes in humans. Similarly, a 2010 study found that cranberries could fight some viruses, including norovirus, which s a common cause of food-borne illness. The authors of the study caution that more research is needed, but argue that cranberries might be a useful method of treating or preventing food-borne illness. 6. Supporting post-menopausal health

The risk of heart problems increases after menopause compared to the risk in all other groups of people of the same age. A 2013 study investigated this phenomenon in rats that had their ovaries removed. Researchers found that daily cranberry consumption reduced total cholesterol, suggesting cranberry products might be useful dietary supplements after the menopause. Side effects of cranberry juice


Some research has found that cranberry juice may interact with certain medications. One concern is that cranberries may intensify the effects of a blood thinner called warfarin. Research on other drugs is less consistent. Preliminary research, however, suggests the possibility of interactions between cranberries and:

• cyclosporine
• flurbiprofen
• diclofenac
• amoxicillin
• ceflacor
• midazolam
• tizanidine

People taking these drugs or any other medications should talk to a doctor before using cranberry juice. It may be necessary to monitor the doses and effects on medications rather than avoiding cranberry juice entirely. Takeaway

Cranberry juice is safe for most people and has several potential benefits. The American Academy of Pediatrics recommends limiting fruit juice intake in toddlers and children and advises against giving babies juice. Parents who want to add cranberry juice to their children's diet should, therefore, only do so in small quantities and should not give them other juices. People should choose varieties that are not from concentrate, with no sugar added, to get the most out of cranberry juice. Alternatively, a person can consider making fresh cranberry smoothies at home by putting cranberries in a blender with other ingredients. Adding a sweet fruit, such as an orange, can help it taste sweeter. As with any diet change or supplement, people should talk to a doctor or dietitian first.
Turna yemişi fiyatı nedir?
Turna yemişi ekili alanların toplamı ise 29565 ha olup dekara verim 1160 kg kadardır. Üretim maliyeti varil başına (45,359 kg) 45$ olup, toptan fiyatı 3 $/kg’dır. Genelde meyve suyu olmak üzere yıllık turnayemişi tüketimi kişi başına 450-900 g arasındadır. Günümüzde turnayemişi elma ve portakal gibi meyve suyu olarak tüketilen temel meyveler kategorisinde ele alınmaktadır. Son yıllarda Polonya, Avusturya, Almanya, Rusya ve Türkiye’de deneme amaçlı olarak yetiştirilmeye başlanmıştır.
Sağlık Açısından Yararları, Bitkisel Özellikleri ve Önemi
Turna yemişi sağlık ve güzellik için büyük önem taşımaktadır. Genelde (% 90-95) diğer meyvelerle karışık veya konsantre olarak meyve suyu sanayisinde kullanılan turnayemişi, sos yapımında, taze meyve olarak (yılbaşı veya şükran günlerinde taze ve donmuş meyve), toz halinde, kurutularak (tatsız ve tatlandırılmış şekilde), dilimlenmiş olarak veya marmelat şeklinde değerlendirilebilmektedir.
Kurusu tahıllarla veya kornfleks ile karıştırılarak hatta şeker ile pişirilerek de değerlendirilebilmektedir. Son yıllarda turnayemişi ile meyve suyu karışımı popüler olmaya başlamıştır. Meyveli keklerde, yağlı çöreklerde, pastalarda ve ekmeklerde de kullanılmaktadır. Elma, ahududu ve üzüm suyu ile birlikte mevve ve karışık meyve sularında hububatlı turnayemişi olarak, salata süsü olarak, turnayemişi pastası halinde ve tatlı turnayemişi olarak da değerlendirildiği ifade edilmektedir.
Antosiyanin içeriği oldukça yüksek olan parlak kırmızı meyveleriyle turnayemişi popülaritesini giderek artırmaktadır. Turnayemişi çok yoğun kırmızı renge sahip olduğu için yaş pastaların renklendirilmesinde doğal olarak kullanılan bir ürün haline gelmiştir. Turnayemişi suyundan arta kalan posa da yeniden kullanılabilmektedir. Posadaki çekirdeklerden mum ve yağ ekstrakte edilerek kozmetik sanayisinde ve merhem yapımında kullanılmaktadır. Bu mum ve yağlar yanıklar ile bıçak yaralarının tedavisinde kullanılmaktadır. Ekmek ve kek yapımında da değerlendirilebilmektedir. Yirminci yüzyılda turnayemişinin popülaritesi dünya çapında hızla artmıştır.
Turnayemişi oldukça besleyici
Vitamin içeriği yüksek olan turna yemişi kan şekerini düşürmekte, idrar sistemi enfeksiyonlarında anti bakteriyel etki göstermekte ve ağız diş sağlığı için kullanılmaktadır. Antioksidan olarak bilinen fenolik maddelerce zengin olan turnayemişinin bakterilere karşı vücudu korumaktadır. Bazı kanser türlerine, yaşlanmaya, ağız ve diş hastalıklarına, kalp hastalıkları ve ülsere karşı koyan turnayemişi, tıbbi olarak antibakteriyel ve idrar söktürücü olarak değerlendirilebilmektedir. Yatak ıslatmayı ve mesane kasılmasını engelleyen turnayemişi iştah kaybını engellemekte, ishali gidermekte, gut hastalığını, böbrek ve pelvik iltihaplarını önlemekte, romatizmayı, askorbik asit eksikliğini ve ilkbahar yorgunluklarını gidermekte, ağız içi iltihaplarını iyileştirmekte, mide ve oniki parmak bağırsak ülserlerine karşı etkili olmakta, damar sertliğini ve boğaz yanmasını önlemektedir. Çekirdeklerinden elde edilen yağda bol miktarda omega-3 bulunmaktadır. Özellikle beyin hücrelerindeki hasarı önleyen turnayemişi, felç riskini de azaltmaktadır.
Turna yemişi nasıl hasat edilir?
Turna yemişleri kuru ve sulu olarak hasat edilmektedir. Geniş alanlarda kuru hasat yapan makineler de geliştirilmiştir. Tavalarda yetişen turna yemişlerinin yaklaşık olarak % 75’i kuru ve makine ile hasat edilerek konserve yapımında kullanılmaktadır. Turna yemişi meyvelerinin içinde doğal olarak hava ile dolu kısımların olması onların su yüzeyinde yüzmesini sağladığı için su içinde de hasatları yapılabilmektedir. Günümüzde üretilen turnayemişlerinin % 85’i su içinde hasat edilmektedir.
Turna Yemişi Yetiştiriciliği
Çalımsı formda yayılıcı, kısa sürgünler oluşturan turnayemişi uzun yıllar yaşayan, odunsu yapıdadır. Bitki yavaş büyüme gösterir. Yaprakları oval, küçük ve sürgün üzerinde almaşıklı olarak dizilir. 3-8 cm derine gidebilen yüzlek kök oluşturur. Yirminci yüzyılda ıslah edilen 4 turnayemişi çeşidi olan Early Black, Howes, McFarlin ve Searles günümüzde turnayemişi yetiştiriciliğinin temelini oluşturmaktadır. Turnayemişi çeşitleri olgunlaşma zamanlarına göre erkenci, orta mevsim ve geççi olarak sınıflandırılmaktadır. Ticari turna yemişi bahçesi için öncelikle asidik topraklar (pH=3,5-5,5; ortalama pH=4,0-4,5) ve bol miktarda temiz su gerekmektedir.
Türkiye’de Turna Yemişi Yetiştiriciliği
Türkiye’de Doğu Karadeniz (Rize, Trabzon, Ordu, Giresun) Bölgesindeki asitli topraklarda kuru hasat edilmek üzere ve Orta-Batı Karadeniz Bölgesinde sınırlandırılan çeltik alanlarının bir kısmında (Salıpazarı, Çarşamba-Asarcık, Bafra-Fener) sulu hasat edilmek üzere yetiştiriciliği yapılabilir. Bunun için 2000-2006 yılları arasında Türkiye’ye getirilen turna yemişi çeşitleri ile belirtilen bölgelerde denemeler başlatılmıştır.
Turna yemişi yetiştiriciliğinde önemli olan beş kriter şu şekilde sıralanabilir; pH değeri 4,0-4,5 arasında olan asidik toprak (pH= 6,0’a kadar yetişebilir), kaplama (kumlama) amacıyla kireç içermeyen kum, kuru veya sulu sistemde yetiştirilmesi için iyi ve temiz su, yöresel iklim şartlarının bilinmesi, özellikle de düşük sıcaklıkların olduğu yerlerde iklim verilerinin alınması ve yabancı otlarla hastalık ve zararlılar kontrol altına alınmalıdır.
Turna yemişi yetişen alanlardaki toprağın organik madde içeriği en az % 3,5 olmalı, mil-kil %3, geri kalan kısım kumdan ibarettir. Ticari turnayemişi yetiştirilmekte olan sulu (bataklık) alanlar, etrafı yüksek setlerle (tümsek) çevrelenmiş, dikdörtgen şeklinde, içinde iş makineleri ile iş yapılabilecek büyüklükte ve düşük kodlu tavalardan oluşmaktadır.