KAYIŞKIRAN

Çok Yıllık | 0,3-0,6m | 5-9 Aylar | Ca,Ho,Na | Kökü
Kayışkıran, Hauhechel, Ononis spinosa L.
Sabankıran
Öküz deviren
Öküz otu
Kayık çiçeği
İdrar otu
Yandak
Yantank
Taş kökü
Familyası: Baklagillerden, schmetterlingsblütengewâchse, Fabaceae (Leguminosae)
Drugları: Kayışkıran kökü; Ononidis radix
Kayışkıranın sadece kökü çay, tentür ve natürel ilaç yapımında kullanılır. Çok nadiren çiçeklerinin de çayı içilir.
Giriş: Kayışkıranın Yunancası Ononis olup Eşek otu anlamına, Latince Spinosa ise batıcı anlamına gelir. Türkçe Kayışkıran, Sabankıran, Öküz deviren gibi isimlerle anılır. Çünkü çiftçilerin sabanlarına takılan Kayışkıran kökü sabanı kıracak güçte olması nedeni ile bu adla anılır. Kayışkıranın Sarı çiçekli Kayışkıran; Ononis natrix, Yuvarlak yapraklı Kayışkıran; Ononis rotundifolia, Yabani Kayışkıran; Ononis arvensis ve Dikensiz
Kayışkıran; Ononis repensi gibi türleri mevcut olup bunlar içinden sadece Dikenli ve Pembe çiçekli olan Ononis spinosa tıbbi maksatla kullanılır.
Botanik: Kayışkıran 30-60cm boyunda küçük bir çalı görünümünde, yer üstünde kısa bir gövde ve bu gövdeden çıkan oldukça çok daldan oluşur. Köklerinin uzunluğu 50-100cm uzunluğunda bir kazık kök olup çoğu zaman çiftçilerin sabanlarını kırdı ve öküzlerini zora koştuğundan öküz deviren, öküz otu, sabankıran veya kayışkıran gibi isimlerle anılır. Çiçek-leri kısa saplı, yaprak dibinde, taç yaprağı pembe veya pembemsi kırmızı, açıkken dolunay, kapalı iken kelebek şeklinde geriden rozet görünümünde ortada iki kanatlı bir göbek ve adeta saklı gibi duran döllenme tozlukları mevcuttur. Kapsülü 2-3adet tohumdan meydana gelir ve ancak kupa yaprakları uzunluğunda ve yumurta şeklindedir. Yaprakları dallara üçlü olarak dizilmiş vaziyette en yukarıda ise sade bir tane olur ve kenarları kertikli, koyu yeşil renkli, oval şekilde kısa saplıdır.
Yetiştirilmesi: Kumlu, killi ve kireçli topraklarda, güneşli yörelerde daha gür olarak yetişir ve yetiştirmek için özel bir itinaya gerek yoktur.
Hasat zamanı: Mart-Nisan veya Ağustos-Eylül aylarında kökleri sökülür, yıkanır, kurutulur ve ince kıyılarak güneş ışınlarından ve nemden uzakta muhafaza edilir. şayet tentürü yapılacak ise taze olarak kullanılır.
Birleşimi: Birleşimindeki maddeleri önemine göre şöyle sıralayabiliriz;
a) İzoflavon türevleri; Ononin (Formononetin-7-glikoz), Formononetin, Ononin-6’’-malonat, Biochanin A-7-glikozit, Biochanin A-7-glikozit-6’’-malonat
b) Eter yağ türevleri (uçucu yağ) %0,02-0,1 arasında olu p en önemlileri; trns-Anethol, Carvon ve Menthol içerir.
c) Polyzyklik Triterpenlere; α-Onocerin (=Onocol)
d) Benzofuran türevlerinden; Medicarpin,
e) Sterollerden; Sitosterol, Izoflavonitlere; Inermin ve Trifolirhizin
f) Şeker alkollere; D-Ononitol, Inositol ve Pinitol içerir.
g) Ayrıca reçine, zamk, mineraller ve sitrik asit içerir.
Tesir şekli: İdrar söktürücü, mesane ve böbrek taşlarını düşürücü, kanı temizleyici, iltihap ve yaraları iyileştirici, bezeleri çalıştırıcı ve hazmettirici özelliklere sahiptir.
Araştırmalar: JARETZKY ve ekibinin yaptıkları araştırmalara sonunda Kayışkıran kökü şayet Saponin içeriyor ise diüretik (idrar söktürücü), eğer Saponin içermiyorsa etkisiz olduğunu tespit etmişlerdir. (Weiβ). Bazı yazarlarda şayet Kayışkıran kökü kaynatılır ise birleşimindeki eter yağının uçtuğundan etkisini kaybettiğini bu nedenle de asla kaynatılmaması gerektiğini ve sadece haşlanması tavsiye edilmektedir. Bir grup yazarda birleşimindeki İzoflavonitlerin etkili olduğunu ileri sürmektedirler. Fakat günümüze kadar henüz bu konu tam olarak netleşmemiştir ve araştırmalara devam etmektedir.
Kullanılması:
a) Komisyon E’nin 76 nolu 23.04.1987 tarihli Monografi bildirisinde iltihaplı idrar yollarını yıkayıcı, böbrek kumlarını yıkayıcı ve atıcı özelliklere sahip olduğu beyan edilmiştir.
b) Halk arasında başta mesane ve böbrekleri üşütme, iltihaplanması ve taşlarına, lenf bezlerinin şişmesi, romatizma, gut, ödem, deri kaşıntısı ve ekzemaya karşı kullanılır. Taş ve kumları düşürücü özelliğinden dolayı Taş kökü diye de anılır. Fakat bu özelliği bitkinin Saponin içerip içermemesine bağlıdır. Kayışkıran kökü 1-2 hafta süre içildikten sonra 3-4gün ara verilmelidir. Çünkü uzun süre çayının içilmesi etkisinin azalmasına neden olur.
Çayı: İki kahve kaşığı Kayışkıran kökü demliğe konur ve üzerine 300-400ml kaynar su ilave edilir ve 30dk demlenmesi beklenir. Sonra süzü-lerek içilir. Kayışkıran kökü asla kaynatılmaması gerekir. Eğer kaynatılırsa birleşimindeki eter yağını kaybeder.
Harman çayları;
Gökçek Mesane ve böbrek çayı;
20 g Akhuş yaprağı
20 g Atkuyruğu otu
20 g Isırgan otu+kökü
20 g Kayışkıran kökü
20 g Ardıç kozalağı
Gökçek Mesane ve böbrekleri üşütme, taş ve kumlarına çay;
20 g Akhuş yaprağı
20 g Altın başak otu
20 g Orta sifon yaprağı
20 g Kayışkıran kökü
20 g Ayı üzümü yaprağı
Gökçek böbrek ve mesane çayı (taş ve kumları düşürücü);
20 g Akhuş yaprağı
20 g Altın başak otu
20 g Kayışkıran kökü
25 g Atkuyruğu otu
15 g Ayrıkkökü
Gökçek Metabolizma çayı;
10 g Akhuş yaprağı
10 g Mate çayı
10 g Kayışkıran kökü
10 g Isırgan otu
10 g Mürver çiçeği
10 g Hindiba otu+kökü
Gökçek Böbrek ve mesane çayı
20 g K.hindiba otu+kökü
20 g Altın başak otu
20 g Ardıç kozalağı
20 g Atkuyruğu otu
10 g Kasık otu
10 g Akhuş yaprağı
Gökçek Böbrek taşlarını düşürücü çay;
20 g Kayışkıran kökü
20 g Altın başak otu
20 g Ptırak kökü
20 g Kızılkök
20 g K.hindiba kökü
Gökçek Böbrek ve mesane çayı (üşütme ve taşlara karşı);
25 g Ortosifon yaprağı
15 g Kayışkıran kökü
30 g Altın başak otu
20 g Ardıçkozalağı
10 g Ayrıkkökü
Gökçek böbrek ve mesane çayı (iltihapı);
25 g Altınbaşakotu kökü
25 g Kayışkıran kökü
25 g Ardıç kozalağı
15 g Ayrık kökü
10 g Isırganotu
Gökçek İdraryolları çayı:
20g Maydanoz kökü
20g Ardıç kozalağı
20g Kayışkıran kökü
20g Ak huş yaprağı
10g Meyan kökü
10g Civanperçemi otu
Gökçek mesane ve böbrek çayı;
20 g Akhuş yaprağı
20 g Ayrık kökü
20 g Altın başak otu
20 g Kayışkıran kökü
20 g Maydanoz kökü
Homeopati’de: Kayışkıran kökünden 100gr söküldükten sonra yıkanır, ince kıyılır, bir şişeye konur ve üzerine %70’lik 500ml Etanol (alkol) ilave edilir. Şişe güneş ışığından uzakta iki günde bir çalkalamak suretiyle 4-6hafta muhafaza edilir. Daha sonra süzülerek Homeopati’de <> adı ile anılan tentür elde edilir. Bu tentürden günde 3-4defa, 10-15damla 2-3hafta süreyle alınır ve bu sürenin sonunda 3-4gün ara verildikten sonra tekrar 2-3hafta alınabilir. Yukarıdaki çay harmanlarından aynı şekilde tentür karışımı (tentür posyonu) elde edilebilir.
Yan tesirleri: Bilinen bir yan tesiri yoktur.

Çok Yıllık | 0,3-0,6m | 5-9 Aylar | Ca,Ho,Na | Kökü
Kayışkıran, Hauhechel, Ononis spinosa L.
Sabankıran
Öküz deviren
Öküz otu
Kayık çiçeği
İdrar otu
Yandak
Yantank
Taş kökü
Familyası: Baklagillerden, schmetterlingsblütengewâchse, Fabaceae (Leguminosae)
Drugları: Kayışkıran kökü; Ononidis radix
Kayışkıranın sadece kökü çay, tentür ve natürel ilaç yapımında kullanılır. Çok nadiren çiçeklerinin de çayı içilir.
Giriş: Kayışkıranın Yunancası Ononis olup Eşek otu anlamına, Latince Spinosa ise batıcı anlamına gelir. Türkçe Kayışkıran, Sabankıran, Öküz deviren gibi isimlerle anılır. Çünkü çiftçilerin sabanlarına takılan Kayışkıran kökü sabanı kıracak güçte olması nedeni ile bu adla anılır. Kayışkıranın Sarı çiçekli Kayışkıran; Ononis natrix, Yuvarlak yapraklı Kayışkıran; Ononis rotundifolia, Yabani Kayışkıran; Ononis arvensis ve Dikensiz
Kayışkıran; Ononis repensi gibi türleri mevcut olup bunlar içinden sadece Dikenli ve Pembe çiçekli olan Ononis spinosa tıbbi maksatla kullanılır.
Botanik: Kayışkıran 30-60cm boyunda küçük bir çalı görünümünde, yer üstünde kısa bir gövde ve bu gövdeden çıkan oldukça çok daldan oluşur. Köklerinin uzunluğu 50-100cm uzunluğunda bir kazık kök olup çoğu zaman çiftçilerin sabanlarını kırdı ve öküzlerini zora koştuğundan öküz deviren, öküz otu, sabankıran veya kayışkıran gibi isimlerle anılır. Çiçek-leri kısa saplı, yaprak dibinde, taç yaprağı pembe veya pembemsi kırmızı, açıkken dolunay, kapalı iken kelebek şeklinde geriden rozet görünümünde ortada iki kanatlı bir göbek ve adeta saklı gibi duran döllenme tozlukları mevcuttur. Kapsülü 2-3adet tohumdan meydana gelir ve ancak kupa yaprakları uzunluğunda ve yumurta şeklindedir. Yaprakları dallara üçlü olarak dizilmiş vaziyette en yukarıda ise sade bir tane olur ve kenarları kertikli, koyu yeşil renkli, oval şekilde kısa saplıdır.
Yetiştirilmesi: Kumlu, killi ve kireçli topraklarda, güneşli yörelerde daha gür olarak yetişir ve yetiştirmek için özel bir itinaya gerek yoktur.
Hasat zamanı: Mart-Nisan veya Ağustos-Eylül aylarında kökleri sökülür, yıkanır, kurutulur ve ince kıyılarak güneş ışınlarından ve nemden uzakta muhafaza edilir. şayet tentürü yapılacak ise taze olarak kullanılır.
Birleşimi: Birleşimindeki maddeleri önemine göre şöyle sıralayabiliriz;
a) İzoflavon türevleri; Ononin (Formononetin-7-glikoz), Formononetin, Ononin-6’’-malonat, Biochanin A-7-glikozit, Biochanin A-7-glikozit-6’’-malonat
b) Eter yağ türevleri (uçucu yağ) %0,02-0,1 arasında olu p en önemlileri; trns-Anethol, Carvon ve Menthol içerir.
c) Polyzyklik Triterpenlere; α-Onocerin (=Onocol)
d) Benzofuran türevlerinden; Medicarpin,
e) Sterollerden; Sitosterol, Izoflavonitlere; Inermin ve Trifolirhizin
f) Şeker alkollere; D-Ononitol, Inositol ve Pinitol içerir.
g) Ayrıca reçine, zamk, mineraller ve sitrik asit içerir.
Tesir şekli: İdrar söktürücü, mesane ve böbrek taşlarını düşürücü, kanı temizleyici, iltihap ve yaraları iyileştirici, bezeleri çalıştırıcı ve hazmettirici özelliklere sahiptir.
Araştırmalar: JARETZKY ve ekibinin yaptıkları araştırmalara sonunda Kayışkıran kökü şayet Saponin içeriyor ise diüretik (idrar söktürücü), eğer Saponin içermiyorsa etkisiz olduğunu tespit etmişlerdir. (Weiβ). Bazı yazarlarda şayet Kayışkıran kökü kaynatılır ise birleşimindeki eter yağının uçtuğundan etkisini kaybettiğini bu nedenle de asla kaynatılmaması gerektiğini ve sadece haşlanması tavsiye edilmektedir. Bir grup yazarda birleşimindeki İzoflavonitlerin etkili olduğunu ileri sürmektedirler. Fakat günümüze kadar henüz bu konu tam olarak netleşmemiştir ve araştırmalara devam etmektedir.
Kullanılması:
a) Komisyon E’nin 76 nolu 23.04.1987 tarihli Monografi bildirisinde iltihaplı idrar yollarını yıkayıcı, böbrek kumlarını yıkayıcı ve atıcı özelliklere sahip olduğu beyan edilmiştir.
b) Halk arasında başta mesane ve böbrekleri üşütme, iltihaplanması ve taşlarına, lenf bezlerinin şişmesi, romatizma, gut, ödem, deri kaşıntısı ve ekzemaya karşı kullanılır. Taş ve kumları düşürücü özelliğinden dolayı Taş kökü diye de anılır. Fakat bu özelliği bitkinin Saponin içerip içermemesine bağlıdır. Kayışkıran kökü 1-2 hafta süre içildikten sonra 3-4gün ara verilmelidir. Çünkü uzun süre çayının içilmesi etkisinin azalmasına neden olur.
Çayı: İki kahve kaşığı Kayışkıran kökü demliğe konur ve üzerine 300-400ml kaynar su ilave edilir ve 30dk demlenmesi beklenir. Sonra süzü-lerek içilir. Kayışkıran kökü asla kaynatılmaması gerekir. Eğer kaynatılırsa birleşimindeki eter yağını kaybeder.
Harman çayları;
Gökçek Mesane ve böbrek çayı;
20 g Akhuş yaprağı
20 g Atkuyruğu otu
20 g Isırgan otu+kökü
20 g Kayışkıran kökü
20 g Ardıç kozalağı
Gökçek Mesane ve böbrekleri üşütme, taş ve kumlarına çay;
20 g Akhuş yaprağı
20 g Altın başak otu
20 g Orta sifon yaprağı
20 g Kayışkıran kökü
20 g Ayı üzümü yaprağı
Gökçek böbrek ve mesane çayı (taş ve kumları düşürücü);
20 g Akhuş yaprağı
20 g Altın başak otu
20 g Kayışkıran kökü
25 g Atkuyruğu otu
15 g Ayrıkkökü
Gökçek Metabolizma çayı;
10 g Akhuş yaprağı
10 g Mate çayı
10 g Kayışkıran kökü
10 g Isırgan otu
10 g Mürver çiçeği
10 g Hindiba otu+kökü
Gökçek Böbrek ve mesane çayı
20 g K.hindiba otu+kökü
20 g Altın başak otu
20 g Ardıç kozalağı
20 g Atkuyruğu otu
10 g Kasık otu
10 g Akhuş yaprağı
Gökçek Böbrek taşlarını düşürücü çay;
20 g Kayışkıran kökü
20 g Altın başak otu
20 g Ptırak kökü
20 g Kızılkök
20 g K.hindiba kökü
Gökçek Böbrek ve mesane çayı (üşütme ve taşlara karşı);
25 g Ortosifon yaprağı
15 g Kayışkıran kökü
30 g Altın başak otu
20 g Ardıçkozalağı
10 g Ayrıkkökü
Gökçek böbrek ve mesane çayı (iltihapı);
25 g Altınbaşakotu kökü
25 g Kayışkıran kökü
25 g Ardıç kozalağı
15 g Ayrık kökü
10 g Isırganotu
Gökçek İdraryolları çayı:
20g Maydanoz kökü
20g Ardıç kozalağı
20g Kayışkıran kökü
20g Ak huş yaprağı
10g Meyan kökü
10g Civanperçemi otu
Gökçek mesane ve böbrek çayı;
20 g Akhuş yaprağı
20 g Ayrık kökü
20 g Altın başak otu
20 g Kayışkıran kökü
20 g Maydanoz kökü
Homeopati’de: Kayışkıran kökünden 100gr söküldükten sonra yıkanır, ince kıyılır, bir şişeye konur ve üzerine %70’lik 500ml Etanol (alkol) ilave edilir. Şişe güneş ışığından uzakta iki günde bir çalkalamak suretiyle 4-6hafta muhafaza edilir. Daha sonra süzülerek Homeopati’de <
Yan tesirleri: Bilinen bir yan tesiri yoktur.





Yorum yap