ÇOBAN PÜSKÜLÜ
Ağaç | 2-10m | 5-7 Aylar | Yaprakları
Çoban püskülü, Stechpalme, Ilex aquifolium L.
Işılgan
Dikenli defne
Familyası: Çobanpüskülügillerden, Stechpalmengewâchse, Aguifoliaceae
Drugları: Çobanpüskülü yaprağı; Aguifolii folia
Çobanpüskülünün sadece yaprakları çay, tentür ve natürel ilaç yapımında kullanılır. Fakat meyveleri zehirli olduğundan asla yenmez.
Giriş: Çobanpüskülü Aquifoliagillerin bir alt grubu olan İlexgillerden olup bu gruba takriben 500 bitki dahildir. Bunlardan sadece Çobanpüskülü; İlexaquafolium ve Mate çayı; İlex paraguariensis tıbbi maksatla kullanılır. Latince “acus” iğne, “folium” yaprak, “aqua” su ve “iç” sivri anlamına gelir bu da iğne yapraklı veya Su attıran yapraklı anlamına gelebilir. Tarihte ilk defa MATTHİOLİ 1563’de öksürük ve böğür batmasına karşı kullanmış ve onu HAHNEMANN’ın Gut hastalığı (nikris), kolit(sancı) ve sıtmaya karşı kullanmıştır. Vatanı Akdeniz ülkeleri olan bitki günümüzde Batı Avrupa’dan Doğu Türkistan’a kadar geniş bir alan yayılmıştır ve de son olarak Amerika’ya götürülerek orada yayılmıştır.
Botanik: Çobanpüskülü 2m boyunda, çalı görünümünde bazen de 10m boyunda bir ağaç olabilir. Bu bitkinin yetiştiği toprak ve iklime göre farklılık gösterir ve oldukça sık çatallaşır. Yaprakları yumurta şeklinde olmakla birlikte kenarları oldukça farklıdır. Kenarlarında çok sayıda önce diş sonra iğne gibi sivri dikenleri vardır ve alttaki yapraklarda dikenleri daha az ve seyrektir. Yaprakların üst yüzeyi parlak koyu yeşil, alt yüzeyi açık yeşil, mat, tüysüz, 5-10cm uzunluğunda, 3-6cm eninde ortadan başa doğru uzanan sarımsı yeşil ana bir damar ve ondan yanlara doğru uzanan yan damarlardan oluşur. Çiçekleri 4 adet beyaz, kalp şeklindeki küçük taç yaprakları ve ortada yeşilimsi bir göbek ve taç yapraklarını saran 4 küçük kupa yapraktan oluşur. Ortadaki yeşilimsi göbek zamanla olgunlaşarak meyveye dönüşür. Önce yeşil olan meyveleri sonbaharda kırmızı hatta kan kırmızı bir renk alır ve yuvarlak olan meyveleri mercimekten biraz irice olup zehirlidir.
Yetiştirilmesi: Türkiye’nin hemen her bölgesinde kolaylıkla yetiştirmek mümkündür. Fideleri önce saksı, çamlık veya yastıklarda büyütülür sonra kirli kireçli ve kumlu bir yere dikilir ve ekilirken yarı gölgelik yerler tercih edilir. yani ağaçların çevresine dikilir.
Birleşimi: Çobanpüskülü yaprağındaki maddeleri önemine göre şöyle sıralayabiliriz;
a) Purinler %0,4-2,6 arasında olup bunun %50-80’i Coffein (Koffein), %10-30 Theobromin ve az miktarda Theophyllin içerir.
b) Caffeoylchinasit türevleri %4-14 arasında olup en önemlileri; Chlorogenasit, Neochloragenasit, Kryptochlerogenasit, 3,4-Dicafteogelchinaasit
c) Flavonitler; Rutosid, İzoquercitrin ve Kâmpferolglikozitler
d) Triterpenler; α-Amyrin (İllicinalkol) β-Amyrin, Bauerenol, Erythrodiol, Oleolasit ve Ursolasidi
e) Steroller; Sitosterol, Stigmasterol, Campesterol, Kolesterol
f) Aminoasitlerden; Asparaginasidi, Glutaminasidi, Cystelin ve Tryptophan,
g) Ayrıca Glikolipit, Phosphorlipit, Linolen asidi, reçine ve az miktarda Saponin içerir.
Tesir şekli: Ateş düşürücü, idrar söktürücü, iltihap önleyici, teskin edici, öksürüğü önleyici ve vücuda direnç ve kuvvet vericidir.
Kullanılması:
a) Homeopati’de; Çobanpüskülü tentürü çok nadir kullanılır ve başta yüksek ateş, sarılık, ishal ve romatizmaya karşı kullanılır.
b) Halk arasında başta grip, üşütme gibi bulaşıcı hastalıklar sonucu kişide görülen yüksek ateşe karşı kullanılır. Ayrıca romatizma rahatsızlıklarından artrit (eklem romatizması), nikris, kronik bronşit ve kabızlığa karşı kullanılır.
Açıklama: Aslında hastada ateşin yükselmesi gayet normal ve hastada gerekli olan bir durumdur. Bu şekilde vücudun savunma sistemi (İmmün) bakterileri yok eder fakat uzun süre devam eden ateş zararlıdır. Özelliklede çocuklarda ve bebeklerde şayet ateş 41˚’nin üzerine çıkar ise o zaman çok tehlikeli olur ve 3 duyu organından dil, kulak, göz birini kaybetme tehlikesi ortaya çıkabilir. Bu gibi hallerde çocuğa hemen soğuk su ile banyo yaptırmak gerekir.
Çayı: İki kahve kaşığı Çobanpüskülü yaprağı demliğe konur ve üzerine 300-400ml kaynar su ilave edilerek hafif ateşte kaynatıldıktan sonra 5-10dk demlenmeye bırakılır ve sonra süzülerek içilir.
Çay Harmanları;
Gökçek Artroz çayı;
25 g Çobanpüskülü yap.
25 g Huş yaprağı
10 g Atkuyruğu otu
10 g Civanperçemi otu
10 g Karakafes kökü
20 g Harpago kökü
Gökçek Artroz çayı;
20 g Huş yaprağı
20 g Altın başak otu
10 g civanperçemi otu
20 g Isırgan otu
20 g Harpago kökü
10 g Çobanpüskülü yap.
Homeopati’de: Çobanpüskülü yaprak, sürgün ve meyvelerinden 20gr ince kıyılarak bir şişeye konur ve üzerine 80ml %70’lik alkol ilave edilerek güneş ışığından uzakta muhafaza edilir. Bu nesne 4-6hafta sonra süzülerek Homeopati’de<<İlex aquifolium>> adı ile anılan tentür elde edilir. bu tentürden günde 3-5defa 10-15damla 4-6hafta süreyle alınır.
Yan tesirleri: Çobanpüskülü yapraklarının bilinen bir yan tesiri yoktur fakat meyveleri çok zehirli olduğundan kesinlikle yenmemesi gerekir.
Ağaç | 2-10m | 5-7 Aylar | Yaprakları
Çoban püskülü, Stechpalme, Ilex aquifolium L.
Işılgan
Dikenli defne
Familyası: Çobanpüskülügillerden, Stechpalmengewâchse, Aguifoliaceae
Drugları: Çobanpüskülü yaprağı; Aguifolii folia
Çobanpüskülünün sadece yaprakları çay, tentür ve natürel ilaç yapımında kullanılır. Fakat meyveleri zehirli olduğundan asla yenmez.
Giriş: Çobanpüskülü Aquifoliagillerin bir alt grubu olan İlexgillerden olup bu gruba takriben 500 bitki dahildir. Bunlardan sadece Çobanpüskülü; İlexaquafolium ve Mate çayı; İlex paraguariensis tıbbi maksatla kullanılır. Latince “acus” iğne, “folium” yaprak, “aqua” su ve “iç” sivri anlamına gelir bu da iğne yapraklı veya Su attıran yapraklı anlamına gelebilir. Tarihte ilk defa MATTHİOLİ 1563’de öksürük ve böğür batmasına karşı kullanmış ve onu HAHNEMANN’ın Gut hastalığı (nikris), kolit(sancı) ve sıtmaya karşı kullanmıştır. Vatanı Akdeniz ülkeleri olan bitki günümüzde Batı Avrupa’dan Doğu Türkistan’a kadar geniş bir alan yayılmıştır ve de son olarak Amerika’ya götürülerek orada yayılmıştır.
Botanik: Çobanpüskülü 2m boyunda, çalı görünümünde bazen de 10m boyunda bir ağaç olabilir. Bu bitkinin yetiştiği toprak ve iklime göre farklılık gösterir ve oldukça sık çatallaşır. Yaprakları yumurta şeklinde olmakla birlikte kenarları oldukça farklıdır. Kenarlarında çok sayıda önce diş sonra iğne gibi sivri dikenleri vardır ve alttaki yapraklarda dikenleri daha az ve seyrektir. Yaprakların üst yüzeyi parlak koyu yeşil, alt yüzeyi açık yeşil, mat, tüysüz, 5-10cm uzunluğunda, 3-6cm eninde ortadan başa doğru uzanan sarımsı yeşil ana bir damar ve ondan yanlara doğru uzanan yan damarlardan oluşur. Çiçekleri 4 adet beyaz, kalp şeklindeki küçük taç yaprakları ve ortada yeşilimsi bir göbek ve taç yapraklarını saran 4 küçük kupa yapraktan oluşur. Ortadaki yeşilimsi göbek zamanla olgunlaşarak meyveye dönüşür. Önce yeşil olan meyveleri sonbaharda kırmızı hatta kan kırmızı bir renk alır ve yuvarlak olan meyveleri mercimekten biraz irice olup zehirlidir.
Yetiştirilmesi: Türkiye’nin hemen her bölgesinde kolaylıkla yetiştirmek mümkündür. Fideleri önce saksı, çamlık veya yastıklarda büyütülür sonra kirli kireçli ve kumlu bir yere dikilir ve ekilirken yarı gölgelik yerler tercih edilir. yani ağaçların çevresine dikilir.
Birleşimi: Çobanpüskülü yaprağındaki maddeleri önemine göre şöyle sıralayabiliriz;
a) Purinler %0,4-2,6 arasında olup bunun %50-80’i Coffein (Koffein), %10-30 Theobromin ve az miktarda Theophyllin içerir.
b) Caffeoylchinasit türevleri %4-14 arasında olup en önemlileri; Chlorogenasit, Neochloragenasit, Kryptochlerogenasit, 3,4-Dicafteogelchinaasit
c) Flavonitler; Rutosid, İzoquercitrin ve Kâmpferolglikozitler
d) Triterpenler; α-Amyrin (İllicinalkol) β-Amyrin, Bauerenol, Erythrodiol, Oleolasit ve Ursolasidi
e) Steroller; Sitosterol, Stigmasterol, Campesterol, Kolesterol
f) Aminoasitlerden; Asparaginasidi, Glutaminasidi, Cystelin ve Tryptophan,
g) Ayrıca Glikolipit, Phosphorlipit, Linolen asidi, reçine ve az miktarda Saponin içerir.
Tesir şekli: Ateş düşürücü, idrar söktürücü, iltihap önleyici, teskin edici, öksürüğü önleyici ve vücuda direnç ve kuvvet vericidir.
Kullanılması:
a) Homeopati’de; Çobanpüskülü tentürü çok nadir kullanılır ve başta yüksek ateş, sarılık, ishal ve romatizmaya karşı kullanılır.
b) Halk arasında başta grip, üşütme gibi bulaşıcı hastalıklar sonucu kişide görülen yüksek ateşe karşı kullanılır. Ayrıca romatizma rahatsızlıklarından artrit (eklem romatizması), nikris, kronik bronşit ve kabızlığa karşı kullanılır.
Açıklama: Aslında hastada ateşin yükselmesi gayet normal ve hastada gerekli olan bir durumdur. Bu şekilde vücudun savunma sistemi (İmmün) bakterileri yok eder fakat uzun süre devam eden ateş zararlıdır. Özelliklede çocuklarda ve bebeklerde şayet ateş 41˚’nin üzerine çıkar ise o zaman çok tehlikeli olur ve 3 duyu organından dil, kulak, göz birini kaybetme tehlikesi ortaya çıkabilir. Bu gibi hallerde çocuğa hemen soğuk su ile banyo yaptırmak gerekir.
Çayı: İki kahve kaşığı Çobanpüskülü yaprağı demliğe konur ve üzerine 300-400ml kaynar su ilave edilerek hafif ateşte kaynatıldıktan sonra 5-10dk demlenmeye bırakılır ve sonra süzülerek içilir.
Çay Harmanları;
Gökçek Artroz çayı;
25 g Çobanpüskülü yap.
25 g Huş yaprağı
10 g Atkuyruğu otu
10 g Civanperçemi otu
10 g Karakafes kökü
20 g Harpago kökü
Gökçek Artroz çayı;
20 g Huş yaprağı
20 g Altın başak otu
10 g civanperçemi otu
20 g Isırgan otu
20 g Harpago kökü
10 g Çobanpüskülü yap.
Homeopati’de: Çobanpüskülü yaprak, sürgün ve meyvelerinden 20gr ince kıyılarak bir şişeye konur ve üzerine 80ml %70’lik alkol ilave edilerek güneş ışığından uzakta muhafaza edilir. Bu nesne 4-6hafta sonra süzülerek Homeopati’de<<İlex aquifolium>> adı ile anılan tentür elde edilir. bu tentürden günde 3-5defa 10-15damla 4-6hafta süreyle alınır.
Yan tesirleri: Çobanpüskülü yapraklarının bilinen bir yan tesiri yoktur fakat meyveleri çok zehirli olduğundan kesinlikle yenmemesi gerekir.
Yorum yap