Duyuru

***maturidi*** · 13 March 2015, 11:56

MURT NEDİR? MURT NEREDE VE NASIL YETİŞİR?MUR UN FAYDALARI NELERD

MERSİN(MURT)MEYVESİ:

Latince ismi : Myrtus communis

Mersin: (Myrte / Myrte / Myrtle / As / Asmar / Sıçankulağı otu / Myrtus/ Murt/Hambelez) Mersingiller ailesindendir. 100 kadar türü vardır. Karadeniz, Ege ve özellikle Akdeniz kıyılarımızda kendiliğinden yetişir.

Mayıs-haziran ayları arasında, beyaz renkli çiçekler açan, 1-3 m boylarında, yapraklarını dökmeyen, bir ağaççıktır.

Yapı itibariyle gövde ve dallar şeklinde değil maki görünümündedir. Yapraklar kısa saplı ve karşılıklı, yeşil renkli, derimsi, oval şekillidir ve üzerinde salgı bezleri bulunur. Yaprakları hoş kokuludur. Yapraklarında ve çiçek dallarında reçine, tanen, sinaol, terpen, mirtol, pinen gibi maddeler vardır. Çiçekler beyaz, uzun saplı olup, tek olarak her bir yaprağın koltuğunda bulunur. Mersinde murt, Adana - Hatay taraflarında hambelez, diğer yörelerde mersin denilen meyveleri nohut büyüklüğünde, beyaz üzerine morumsu siyah lekelidir. Meyvenin ortalarında çok miktarda incirinkinden biraz irice olan hafif kekremsi çekirdekleri murt yeme zevkini azaltır. Murtda uçucu yağ, şeker, sitrik asit bulunur.

Mersin bitkisi gün geçtikçe azalmaktadır ve böyle giderse kısa süre sonra neslinin tükenme tehlikesi vardır. Doğal olarak yetiştiği yerler tarım alanı yapıldıkça yaşam alanı daralmaktadır. Merkeze bağlı bazı köylerde kendiliğinden yetişen kaliteli murtlar toplanıp satılmakta ve küçümsenmeyecek paralar kazanılmaktadır. Ancak yinede hiç kimse “murt bahçesi” yapmayı ciddiye almamaktadır.

Mersingiller familyasında yer alan aynı cinsten 1000 kadar bitki türünün genel adı Mersin'dir. Anayurdu Amerika, Avustralya ve Yeni Zelanda olan, kış mevsiminde yapraklarını dökmeyen ve 2-5 metreye kadar boylanabilen ağaç ya da ağaççıklardır. Burada sözünü edeceğimiz, Yabani ya da Adi mersin (M. communis) adı verilen tür, Akdeniz Bölgesi'nin bitkisi olup Batı ve Güney Anadolu kıyı şeridimizde bulunan güneşli ve kurak alanlardaki makiler arasında bol bol yetişmektedir. Üst yüzeyinde pek çok saydam nokta (yağ bezeleri) bulunan yaprakları sert, meşinimsi, kenarları düz, küçük, üzeri koyu yeşil, altı daha açık yeşil ve tam ortası boydan boya çizgili olur. Mersinin yaz ortasından sonbahara kadar açan altın renkli erkek organlı beyaz çiçekleri ve yuvarlak kesitli, kırmızımsı renkte dalları vardır. Bitkinin ikinci yılında dalları bej renge dönüp odunsulaşır. Başlangıçta etli ve beyaz olan meyveleri, olgunlaştığında koyu mavi-siyah renge döner. Mersin bitkisinin dal, yaprak, çiçek ve meyveleri hoş kokuludur. Bitki, döktüğü tohumlarla kendiliğinden çoğalır ya da gövde çelikleriyle üretilir.

Mersinin yaprak ve çiçekli dallarında tanen, reçine, acı birtakım maddeler ile uçucu yağlar; meyvelerinde yüksek oranda A vitamini, tanen, şeker ve asitler bulunur. Tatlı ve hoş kokulu meyveleri pazarlarda satılır ve yenir. Körpe yaprakları ise, defne gibi, et yemeklerine çeşni vermesi için kullanılır.

Kullanıldığı yerler:

Murt dalları talvar (gölgelik) yapımında, Tak, Düğün salonu, sahne, kürsü süslemede, kesme çiçek tanziminde kullanılır. (Veya kullanılırdı) Murt; Mesane iltihaplarını giderir. Nezlede faydalıdır. Akciğer iltihaplarında kullanılır. Bel soğukluğunda faydalıdır. İshali keser. Mide ağrılarını giderir. Egzamada faydalıdır. Saçları boyamakta kullanılır. Bitkinin yaprakları, çiçekli dalları ve yapraklarından elde edilen uçucu yağ (Mersin esansı) kullanılır. Yaprak ve meyveler kabızlıkta, mikrop öldürücü, iştah açıcı, kan dindirici, antiseptik ve hÃ¢ricen yara iyi edici olarak kullanılır. Taze yapraklarından, su buharı distilasyonu ile “Mersin Esansı” elde edilir. Bu esans renksiz, akıcı, özel kokulu ve yakıcı lezzetlidir. Takriben 100 kg yapraktan 300 gr esans elde edilir. Mirtenol, sineol ve terpenler ihtivÃ¢ ederler. Gıda ve parfümeri sanayisinde kullanılan önemli bir ham maddedir. Yöresel olarak şeker hastalığına karşı da (günde 10 damla) kullanılır. Mersin meyveleri uçucu yağ, tanen, sekerler ve organik asitler ihtivÃ¢ eder. Antiseptik özelliği de bulunan meyveler yemiş birkaç gün bozulmadan bekleyebilir.

Tıbbi Etkileri ve Kullanımı

Bitkinin tıbbi etkileri ve bunlardan yararlanma yöntemleri şöyle özetlenebilir:

• Peklik verici ve özellikle çocuklarda diyareyi kesicidir.
• İştah açıcıdır.
• İdrar yolları enfeksiyonlarında antiseptik etkisi vardır.
• Doku ve damar büzücü niteliği nedeniyle kanı dindirici etkileri görülür.

Sayılan bu etkilerinden yararlanmak üzere, bitkinin yapraklan her mevsimde toplanır ve gölgelik, havadar bir yerde kurutulur, 1 tatlı kaşığı kurumuş mersin yaprağı üzerine 4 bardak kaynar su dökülüp 10-15 dakika süreyle demlendirilerek hazırlanan infüzyon, günde iki kez birer bardak içilir.

• Mersin, antiseptik etkiler taşır. Bu etkisinden yararlanmak üzere, bitkinin yaprakları suda kaynatılıp buharı damıtılarak elde edilmiş ve piyasada satışa sunulmuş suyu, dıştan bedene uygulanır.
• Ayrıca A vitamini yönünden zengin olan mersin meyvesinden şurup yapılarak içilmesinin, görme yeteneğini artırdığı ileri sürülmektedir."

***maturidi*** · 13 March 2015, 12:02

Şifa Kaynağımız Murt ve hambeles

02 October 2013 21:21 Kategori Yerel Haber

Ellek beldesinin her yerinde yetişen ve değeri insanlarımız tarafından fazla bilinmeyen murt ve hambeles
Hambeles'in Çukurova bölgesinde yararlarıyla bilindiğini söyleyen Ziraat Mühendisi Ertaç, "Allah her meyveye ayrı bir özellik vermiş. Yararı olmayan bir meyve yoktur. Hambeles de çok sayıda hastalığa iyi geliyor. Özellikle yaprağı her derde deva. Ne yazık ki bu meyve çok fazla bilinmiyor. Mersin, Adana, Hatay çevrelerinde kırsal köylerde seyrek bir şekilde yetişiyor ve yararları bu bölgelerde dahi bilinmiyor. Bu ürünün daha fazla insan tarafından bilinmesi, hasta insanlarımıza bu üründen şifa olarak tükettirilmesi lazım."
Çukurova bölgesinde Mersin, Adana ve Hatay'da 'Hambeles' adıyla bilinen yeşil renkli meyve birçok hastalığa karşı şifa kaynağı. Egzamadan tansiyona, astımdan romatizmal hastalıklara iyi gelen bu mucizevi bitkinin yararları, yetiştiği Akdenizbölgesinde dahi çok fazla bilinmiyor.
Bölgemizin Her Yerinde Yetişen Murt Ağacının Faydaları;

Mersin Ağacı ve Faydaları
Mersin Ağacı Kullanımı ve Faydaları
Mersin (Asmar), Mersingiller familyasından Güney ve Batı Anadolu dağlarında yetişen, yaprakları yaz kış yeşil kalan, gıda ve parfüm sanayisinde ham madde olarak kullanılan, meyvesi murt ya da mersin adıyla bilinen, esansı çıkarılan, beyaz çiçekli, güzel kokulu 2-5 metre boyunda bir ağaç ya da ağaçcık olan bir bitkidir. Diğer isimleri Murt, Sazak ağacı ve Myrtus communis olarak bilinir.
Yaprakları deri gibi serttir. Çiçekleri beyazdır. Kokusu güzeldir. 100 kadar türü vardır. Yabani mersin Akdeniz çevresinde yetişir. Meyvesine de mersin denir. Küçüktür. Tatlı bahratlı ve kokuludur. Yenir. Yapraklarında ve çiçek dallarında reçine, tanen, sinaol, terpen, mirtol, pinen gibi maddeler vardır. Meyvelerinde ise uçucu yağ, şeker, sitrik asit bulunur.
Yetiştirildiği yerler: Vatanı Akdeniz ülkeleri olan mersin Türkiye’nin Akdeniz ve Ege bölgesinde yabani olarak yetişir.
Toplanması ve saklanması: Mersin sürekli yeşil olduğundan yaprakları her mevsim toplanarak değerlendirilebilir. Fakat en uygun olduğu zaman Mayıs’tan Eylül’e kadardır. Zira bu aylarda daha fazla eter yağı içerir

İshali keser. İştah açıcıdır. Nezlede faydalıdır. Mide ağrılarını giderir. Şeker hastalarına iyi gelir. Saçları boyamakta kullanılır. Mesane iltihaplarını da giderir. Bel soğukluğunda ve egzamada faydalıdır. Ağız, boğaz ve idrar yolu iltihaplarına karşı faydalıdır. Akciğer iltihaplarında kullanılır. İdrar yolları enfeksiyonlarında antiseptik etkisi vardır. Peklik verici ve özellikle çocuklarda diyareyi kesicidir. Doku ve damar büzücü niteliği nedeniyle kanı dindirici etkileri görülür. Astım, bronşit, sinüzit ve öksürük gibi solunum yolu hastalıklarında faydalıdır. sifalibitkileriniz. Mikrop öldürücü, kanamayı durdurucu ve yaraların iyileşmesini hızlandırıcı etkilere sahiptir.

***maturidi*** · 13 March 2015, 12:04

FAYDALARI NELERDİR?
Murtun faydaları arasında, şeker hastalığının tedavisi, ve mide hastalıklarının tedavisinden söz etmek gerekmektedir. Bunun için, Murt ağacının yapraklarının çay olarak hazırlanıp içilmesi gerekmektedir.

Murtun faydaları arasında ağız kokusunun giderilmesinden de söz etmek gerekmektedir. Murt faydaları arasında ağrı giderici etkisinden de söz etmek gerekmektedir.
Yaraların İyileşmesi İçin
Murt faydaları arasında, yaraların iyileştirilmesi etkisinden de bahsetmek gerekmektedir. Bu etkiden faydalanmak için mersin yapraklarının kullanılması gerekmektedir. Tavada kavrulan mersin yapraklarının sonrasında havan ile dövülmesi; ve elde edilen tozun, üç gün boyunca yaraların üzerine uygulanması önerilmektedir.
Kalp İçin Faydalı
Murt faydaları arasında, kalp çarpıntılarını önlemek, ve kalbi korumaktan da söz etmek gerekmektedir, bu etkilerden faydalanmak için mersin tohumlarının kullanılması gerekmektedir. Murt tohumlarının faydaları arasında ayrıca, basur tedavisi, göz hastalıklarının tedavisi, öksürük tedavisi, diş çürümelerinin önlenmesi, ve böbrek kumlarının dökülmesi etkilerinden de bahsetmek gerekmektedir.
Murt yapraklarının faydaları arasında, felç tedavisi, uyuşma, ve titreme gibi problemlerin tedavisinden de söz etmek gerekmektedir. Bunun için mersin yapraklarının kullanılması gerekmektedir. Murtun faydalarından bir diğeri ise saçı güzelleştirmektir, saç dökülmesinin önlenmesi de mersinin faydaları arasında yer almaktadır. Kadın hastalıklarının tedavisinde de mersinin faydalarından yararlanılabileceği belirtilmelidir.
Kan Şekerini Düşürmek İçin Mersin
Murtun faydaları arasında kan şekerinin düşürülmesinden de söz etmek gerekirken, bu etkiden yararlanmak için, mersin yapraklarının kaynatılması, ve elde edilen suyun bir şişenin içerisine konularak bekletilmesi gerektiğinden söz etmek gerekmektedir, kan şekerinin yükseldiği durumlarda bu suyun içilmesi önerilmektedir.
Yüksek Tansiyona Karşı Mersin Çayı
Murt yapraklarının yüksek tansiyonu düşüren etkisinden de söz etmek önemlidir: murt yapraklarından hazırlanan çayı içenlerin yüksek tansiyonlarının düşeceğini belirtmemiz gerekmektedir.
Murt Meyvesinin Faydaları
Murt meyvesini doğrudan yerseniz, mide problemlerinin tedavisinde, öksürük giderici olarak, zatürre tedavisinde, idrar söktürücü etkiler gibi durumlardan yararlanmış olursunuz. Kusmayı önlemek, ve susuzluğu gidermek de, doğrudan mersin meyvesinin yenilmesi ile elde edilecek faydalar olarak sayılmaktadır.
Saç Dökülmesine Karşı Murt
Murt yapraklarından çay hazırlar, ve bu çayı susam yağı ile karıştırarak saçlarınıza uygularsanız, saç dökülmesi etkisinin ortadan kalktığına şahit olursunuz. Murt yapraklarının faydaları arasında soğuk algınlığı tedavisinden de söz etmek gerekir. Bu etki için, murt yapraklarından çay hazırlamak, ve bu çayı, gün içerisinde üç ya da dört fincan içmek gerekmektedir.
Ağrıların Giderilmesi İçin
Murt yapraklarının, hatmi çiçekleri, ve hatmi yaprakları ile birlikte dövülüp un haline getirilmesinden sonra, bu unun üzerine, bal, şeker, ve gerçek un ilavesi yapılarak hazırlanan karışımın harici uygulanması ile, iç hastalıklarına bağlı ağrıların giderilmesi amaçlanmaktadır. Murt yapraklarının faydalarından bir diğerinin de bacak ağrılarının giderilmesi olduğunu belirtmemiz gerekmektedir. Bunun için, murt yapraklarının dövülmesi; ve kurutularak toz haline getirilmiş olan mersin yapraklarının, sabah ve akşam olmak üzere günde iki sefer yenilmesi gerekmektedir.
Mersin ve muhrik, murtun bilinen diğer isimleri olarak belirtilmektedir…

***maturidi*** · 13 March 2015, 12:18

Mersin, bilinen adıyla murt

Kas 17 2013
1 Yorum

Bu yazıyı, Tarsuslu olan annemin anlattıkları ve okuduğum kitaplar ışığında hazırladım.
Murt, çok bilinen bir meyve değil. Benim de tanışmam birkaç sene öncesinde dayanıyor. Meyve kısmı ağızda buruk, çekirdekleri ise acımsı bir tat bırakıyor. Genelde Hatay ve Mersin çevresinde yaşayan kişilerin bildiği ve buruk meyve sevenlerin avuç avuç yediği bir meyve. Mersine bu bölgede ‘murt’ deniyor. Bölgelere göre ismi değişiyor; Bahar (Giresun), Çakalüzümü (Aydın), Elduran, Eldüren, Hambeles (Adana), Karasirken (Aydın), Meysin çalısı (Bartın), Mord, Mort, Sazak ağacı, Zazak.
Bu ay tam mevsimi. Pazarlarda yaban mersini diye satılıyor ancak aslında ikisi farklı meyveler (yazının devamında okuyacaksınız).
”Adı mersin, Latince kökenli myrtus kelimesinden geliyor. 5 metreye kadar büyüyebilen, kışın yapraklarını dökmeyen, beyaz çiçekli bir ağaççık. Meyveleri olgunlukta mavimtırak siyah veya süt beyazı renkli oluyor. Meyveleri yeniyor. Yaprakları baharat olarak kullanılıyor. Bu türe aşı yapılarak elde edilen kültür formunun meyveleri Adana bölgesinde Hambeles (Arapça Hambalas’tan) adıyla tanınıyor; pazarlarda satılıyor ve yeniyor (1).”
Annemin anlattıkları;
– Deniz seviyesinden 500 metreye kadar ve güneye bakan yamaçlarda yabani olarak yetişiyor.
– Beyaz çiçek açıyor ve kokulu. Kendi gibi yaprağı da aromalı. Yaprağı meyvenin kendisinden farklı bir aromaya sahip.
– Aşısız cinsi mavimtırak siyah olan. Daha küçük ve acı ancak onun meyvesi daha fazla oluyor. Aşılı olanlar beyaz ve daha tatlı.
– Hambeles; daha iri, daha tatlı oluyor ve boğazda da burukluk bırakmıyor.
”Ege’yle Akdeniz’de mezarlara yeşil yapraklı mersin koyma gibi bir gelenek var. Halk arasında ‘Güzel güzel koksun sevaptır’ denir ancak bu geleneğin kökeninde bugün unutulmuş olsa da böcekleri ölülerden uzak tutma çabası yatıyor olmalı.
Romalılarda kutsal bir bitki, kokusu Venüs’e (Aphrodite) adanmış. Paris, Aphrodite’e o meşhur elmayı verdiğinde, alnında mersinden bir taç varmış. Antik Yunan’da, Roma’da mersinin dallarıyla zafer taçları yapılır, odunu ve yaprakları tütsü olarak yakılırmış.
Mitoloji ve tarihte mutlu aşkların, güzelliğin, saflığın ve gücün simgesi sayılırmış. Adem cennetten kovulduğunda yanında kokulu çiçek olarak mersin, besin olarak buğday ve meyve olarak hurma varmış.
Mersinin mutfakta ve halk hekimliğinde yaprakları, meyveleri, yapraklı dallarından su buharıyla damıtılan uçucu yağı kullanılırmış.
Mersin yapraklarının mentollü, kafurlu, sakızlı, günlüğü hatırlatan bir kokusu var.
Ardıç meyvesine benzeyen, buruk-tatlı, baharlı lezzetli kurutulmuş meyveleri ve defneye benzeyen yaprakları av etleriyle kuzu etlerine; çiçekleri ve çiçek tomurcukları, karanfil yerine reçellere ekleniyor.
Datça’da mersin yaprakları kış için hazırlanan yiyeceklerin, zeytinin, incirin içine karıştırılıyor. (2).”
Annem de üzüm kuruturken dezefenkte etme aşamasında kaynatılan bir kazan suyun içine aroma ve koku versin diye bir demet murt, bir demet defne (ince dalları) ve birkaç dal da taze nane koyuyor. Dezefenkte işlemi şöyle yapılıyor; üzümler iyice kurutulduktan sonra bir kazan dolusu su kaynatılıyor; içine defne, murt ve nane yaprağı konuyor. Amerikan bezinden yapılan torbalara konan üzümler kaynayan suya batırılıp 1-2 dakika bekletiliyor. Böylece üzüm yıkanmış, tozlarından arınmış oluyor. Kazandan çıkarılan torbalar sıkılıp tekrar kuruması için bezlere seriliyor. Kuruduktan sonra da cam kavanozlara konup saklanıyor.
Son olarak; pazarlarda yaban mersini diye satılıyor ancak murt ve yaban mersini aynı bitki değil. Prof. Dr. Turhan Baytop’un hazırladığı Türkçe Bitki Adları Sözlüğü’nde yaban mersinin karşısında çoban üzümü yazıyor. Çoban üzümü ise; kışın yapraklarını döken, 30 cm kadar yükseklikte, çalı görünüşünde ve soluk yeşilimsi pembe çiçekli bir bitki. Meyveleri olgunlaştığında siyahımtırak ve kırmızı renkli oluyor. Meyveleri çiğ olarak yeniyor veya reçeli yapılıyor.
Bu aralar murtun tam zamanı; pazarlarda görebilirsiniz. Eğer daha önce tatmadıysanız denemelisiniz. Rengi hafif kahverengiye döndüğünde olgunlaşıyor; işte o zaman tadı nefis oluyor.
(1) Prof. Dr. Turhan Baytop, Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Syf. 206, Türk Dil Kurumu Yayınları: 578
(2) Ramis Dara, Sofralara Geldi Bahar, Baharatlar- Kokulu Otlar, Yerel ve Evrensel Tatlar, Syf. 384-387, Yapı Kredi Yayınları

Duyuru

Mersin, Myrte, Myrtus communis

Mersin, Myrte, Myrtus communis

Yorum yap

Yorum yap

Yorum yap

Yorum yap