-
Adrenal Salgı Bezi (Böbrek üstü bezi) Tümörleri
Adrenal Salgı Bezi Tümörleri:
Adrenal bezde saptanan tümörler, vücudun diğer bölümlerinde bulunan kanserlerin adrenal beze yayılımı sonucu ortaya çıkabileceği gibi, adrenal bezin iç ve dış tabakalarından gelişen tümörler de olabilir. Adrenal medulla kaynaklı tümörlere feokromositoma adı verilir. Adrenal korteks kötü huylu (malign) tümörleri adrenokortikal karsinom olarak adlandırılır. Adrenal korteks kökenli iyi huylu (benign) tümörler adrenal adenomlardır. Adrenal bezlerde ayrıca bezde bulunan bağ ve yağ dokusundan köken alan tümörler de görülebilir.
Belirti ve bulgular:
Adrenal tümörler bu bezin hormonlarının aşırı miktarda salgılanmasına bağlı olarak halsizlik, yorgunluk, kas güçsüzlüğü, kan basıncı yüksekliği, potasyum kaybı başta olmak üzere sıvı mineral dengesizlikleri, kilo değişiklikleri, aydede yüzü görünümü, abdominal obezite (karın bölgesinde şişmanlık), ciltte çatlamalar ve renk değişiklikleri, karın ağrısı, kadınlarda vücutta kıllanma artışı (hirşutizm), erkeksi vücut şekli ve adet düzensizlikleri, emosyonel labilite (duygusal dalgalanma) ve depresyon başta olmak üzere duygudurum bozukluklarına yol açabilir. Ayrıca kemiklerde zayıflama ve kan şekeri yükselmesi beraberinde şeker hastalığı gelişebilir. Günümüzde birçok hastalığın tanı ve takibinde artan şekilde radyolojik görüntüleme
yöntemleri kullanıldığı için adrenal tümörle ilişkili herhangi bir belirti ve bulgusu olmayan hastalarda tamamen farklı nedenlerle yapılan bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans görüntüleme tetkiklerinde bir adrenal tümör tesadüfi olarak da saptanabilir. Bu şekilde adrenal beze yönelik olarak yapılmamış bir görüntülemede saptanan adrenal kitleler adrenal insidentaloma adını alır.
Tanı:
Adrenal bez hormonlarının fazla salgı landığını düşündüren klinik belirti ve bulgular varlığında bu hormonların düzeylerini değerlendirmek için bazal koşullarda ve dinamik testler uygulanması suretiyle tanısal kan ve idrar tetkikleri yapılır. Bu tetkikler ile adrenal bez hormonlarının fazlalığının belirlendiği durumlarda ve vücudun bir başka bölgesindeki kanserin adrenal beze yayılmış olabileceği düşünüldüğünde adrenal tümörlerin görüntülenmesi için radyoloji ve nükleer tıp uygulamalarından yararlanılır. Özellikle, bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans görüntüleme tümörün
yerinin ve büyüklüğünün saptanmasında kullanılır. Bu metotlar ayrıca tümörün iyi huylu veya kötü huylu olduğunun ayırt edilmesinde de faydalı olabilir.
Tedavi:
Adrenal tümörlerde tedavi, tümörün tipi, büyüklüğü, hormon salgılayıp salgılamaması, adrenal dışında yayılım olup olmaması, ayrıca hastanın yaşı, klinik belirti ve bulguları göz önüne alınarak planlanır. Özellikle aşırı hormon salgısı yapan tümörlerde cerrahi tedavi uygulanır. Tedavi seçenekleri içinde cerrahiye ek olarak ilaç ve ışın tedavisi yer alır.
-
Adrenal (Böbrek Üstü Bezleri) Hastalıkları
Her biri böbreğin üst kısmında yerleşmiş bulunan ve yine her biri baş parmağınızın uç kısmı büyüklüğünde olan iki adrenal bez vardır. İki kısımdan oluşur. Medulla denen iç kısım ve korteks denen dış tabaka.
Medulla, adrenalin ve noradrenalin adlı iki çeşit hormon salgılar. Bu hormonların üretilmesi beyin ve buna bağlı olarak çalışan hipofiz bezi tarafından kontrol edilir.Adrenalin ve noradrenalin kana salgılandığı zaman kalp atış hızını ve kan basıncını artırır ve diğer vücut fonksiyonlarını etkiler. Genellikle fiziksel ve duygusal stresler bu hormonların salgılanma işlemini başlatır.
Korteks kısmı ise, kortikosteroidler denen bir grup hormon üretir. Bu hormonların üç çeşidi vardır. Bunlardan biri, cinsiyet hormonları olup erkek hormonları (androjen) ve dişi hormonları (östrojen ) içerir. İkinci çeşit glukokortikoidlerdir. Bunlar karaciğerde nişastalı gıda maddelerinin glikojene değişmesini sağlar. Böbrek üstü bezinin korteks kısmının salgıladığı üçüncü çeşit olan mineralokortikosteroidler, mineral tuzları ve potasyumun vücut tarafından kullanımını kontrol eder.
CUSHİNG SENDROMU
Bu hastalık, böbrek üstü bezinin korteks bölgesinin salgıladığı glukokortikoid hormonların aşırı miktarda kana karışmaya başlamasıyla ortaya çıkar. Bu türden bir aşırılığın ortaya çıkması, adrenal bezlerde fazla hormon üretiminin olması veya bir başka rahatsızlığı tedavi etmek için steroid ilaçların (kortizon) uzun süreyle kullanılmasının sonucu olabilir.
Belirtiler:
· Birkaç ay ile yıllar arasında değişen bir süreden sonra yüz yuvarlaklaşır ve daha kırmızı bir görünüm alır.
· Omuzlar arasında ve üstünde kambura benzer yağ birikimi
· Gövdenin alt kısmında cilt üzerinde çatlaklar
· Bitkinlik ve kaslarda zayıflık
· Su toplanması (ödem)
· Hipertansiyon (yüksek tansiyon)
· Aşırı kıllanma
· Ruhsal sarsıntı
· İktidarsızlık veya adetten kesilme
· Özellikle omurga ve leğen kemiklerinde osteoporoz
· Şeker hastalığının başlaması
· Çürüklerin çok kolay bir şekilde ortaya çıkması
Eğer belirtiler bir ilaç tedavisi nedeniyle ortaya çıkıyorsa tedavi, bunların kullanımını durdurmayı veya dozajı azaltmayı içerir.
Cushing sendromu adrenal bezlerde, hipofiz bezinde veya karaciğerde bir tümörün aşırı hormon salgılanmasına yol açması sonucu olarak ortaya çıkıyorsa tümörün alınması veya adrenal bezlerden birindeyse bezin alınması en iyi tedavi şekli olabilir.
ADDİSON HASTALIĞI
Cushing sendromunun aksine Addison hastalığı, adrenal bezin korteks kısmının yeterli steroid hormonu üretemediği zaman ortaya çıkar. Adrenal bezin bu türden bir yetmezliği, otoimmun hastalıklarda olduğu gibi, kendi kendini tahrip eden bir süreç sonucu veya tüberküloz gibi bir başka hastalığın sonucu olabilir. Bebeklik de dahil her yaşta görülebilir. Kadın ve erkekte görülme sıklığı eşittir.
Belirtiler:
· Bitkinlik, zayıflık, bilinç uyuşukluğunun eşlik ettiği hareketsizlik hali ve anemi
· Kilo kaybı ve iştah azalması
· Cildin kararması
· Hipotansiyon (Düşük kan basıncı)
· Hipoglisemi (kan şekerinin düşmesi)
· İshal, hazımsızlık kusma veya kabızlığın eşlik ettiği karın ağrıları
· Cinsel istekte azalma
Acil durum:
· Akut adrenal yetmezliği (Addison krizi)
· Su kaybı (ishal ve kusma)
· Şok ve bilinç kaybı
Fiziksel bir stres, enfeksiyon, yaralanma, kusma, ishal ve diüretik (idrar söktürücü) gruptan ilaç kullanılması ile ortaya çıkabilen akut adrenal yetmezlik için acil hastane tedavisi elzemdir.
Adrenal yetmezlik, tuz solüsyonları ve steroid hormonların enjeksiyonu da dahil acil tıbbi bakımı da gerektiren ve yaşamı tehdit eden bir durumdur. Ancak erken teşhis edildiği zaman tedavi edilebilir.
Yorum yap
Yorum yap