DERLEME
İçimizdeki Virüsler: İnsan Endojen Retrovirüsleri ve Psöriazisle İlişkileri
Dr. Selçuk ÖZYURTa
aDermatoloji Kliniği, İzmir Atatürk Eğitim ve
Araştırma Hastanesi, İzmir
Geliş Tarihi/Received: 31.12.2008
Kabul Tarihi/Accepted: 24.02.2009
Yazışma Adresi/Correspondence: Dr. Selçuk ÖZYURT
İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Dermatoloji Kliniği, İzmir, TÜRKİYE/TURKEY
sozyurtizmir@hotmail.com
Copyright © 2009 by Türkiye Klinikleri
ÖZET Kazanılmış immün yetmezlik sendromu (AIDS) hastalığının ortaya çıkması ve yaygınlaşma- sı retrovirüslere olan ilgiyi artırmıştır. Retrovirüsler, bir kılıf içerisinde başka hücrelere girebilen mobil genetik elemanlardır. Örneğin; AIDS hastalığına sebep olan virüs ekzojen bir retrovirüstür. Retrovirüs eşey (germ) hücresini enfekte ederek bir sonraki jenerasyona aktarılırsa endojen retrovi- rüs olarak isimlendirilir. İnsan endojen retrovirüsleri (HERV) milyonlarca yıl önce insan genomu- na girmiş orijinal virüslerin çok uzun dönem sonrası izleridir. İnsan genomunun yaklaşık %8’i virüs genlerinden oluşmaktadır. Bu genler zaman içerisinde aktivasyonlarını kaybederek insan genomu- nun normal bileşeni haline gelmişlerdir. Ancak bazı fizyolojik ve patolojik durumlarda HERV’lerin rolü olabileceğine dair bulgular elde edilmiştir. Bazı genlerin ekspresyonu veya regülasyonu için en- dojen retrovirüslerin gerekli olabildiği gösterilmiştir. Hatta insan ve şempanze genomlarının %99’unun ortak olmasından yola çıkılarak gen regülasyonundaki etkilerinden dolayı endojen retro- virüslerin insan evrimine katkıda bulunduğu düşünülmektedir. Özellikle bağışıklık sistemini ilgi- lendiren bazı hastalıklarda HERV’lerin etkisi olabileceği ortaya çıkmıştır. Bu hastalıklar arasında sistemik lupus eritematozus, multipl skleroz, romatoid artrit, şizofreni, maligniteler, immünglobu- linopatiler ve psöriazis sayılabilir. Psöriazis kalıtsal yatkınlığı olan bireylerde çeşitli faktörlerle tetik- lenen ve T lenfositlere dayalı otoimmün bir hastalık olarak kabul edilmektedir. Pek çok çalışmadan elde edilen bilgilerle değişik mekanizmalarla aktif hale gelen HERV’lerin psöriazis genetiğinde ve pa- togenezinde rol oynuyor olabileceği düşünülmektedir. Bu kısa derlemenin amacı Türkçe literatür- de üzerinde çok fazla durulmamış olan HERV’lere ve bunların psöriazis gibi deri hastalıklarıyla olası ilişkilerine dikkat çekmektir.
Anahtar Kelimeler: İnsan endojen retrovirüsleri; psöriazis
ABSTRACT Emerging and generalization of acquired immune deficiency syndrome (AIDS) has direc- ted attention to the retroviruses. Retroviruses are mobile genetic elements that enter into other cells in an envelope. For example the virus causing AIDS is an exogenous retrovirus. If a retrovirus infects germ line cells and transferred to the next generation then it is called an endogenous retrovirus. Hu- man endogenous retroviruses (HERVs) are longlasting traces of the original viruses which have integ- rated to the human genome many million years ago. HERVs compromise 8% of the human genome. These viral genes loose activation in time and become normal components of the human genome. Ho- wever they may take part in some physiological and pathological conditions. It is suggested that, for ex- pression or regulation of some human genes endogenous retroviruses may be needed. Moreover as humans share about 99% of their genomic DNA with chimpanzees, endogenous retroviruses may ha- ve contributed to human evolution by regulation of the genes. HERVs are found to be involved in the pathogenesis of some diseases. Especially those that are related with the immune system, like: Syste- mic lupus erythematosus, multiple sclerosis, rheumatoid arthritis, schizophrenia, malignancies, immu- noglobulinopathies and psoriasis. Psoriasis is tend to be accepted as a multifactorial disorder caused by multiple genes triggered by some factors and resembling a T lymphocyte-mediated autoimmune dise- ase. HERVs which may be activated by different mechanisms seem to be involved in both the genetics and induction of psoriasis. The aim of this minireview is to direct attention to the HERVs and their re- lation to skin diseases like psoriasis as this subject is not widely investigated in Turkish literature.
Key Words: Endogenous retroviruses; psoriasis
Turkiye Klinikleri J Dermatol 2009;19(2):99-103
Retrovirüsler, bir kılıf içerisinde başka hücre- lere girebilen mobil genetik elemanlardır. Retrovirüsler yaygın olarak bütün omurga- lılarda bulunur. Ayrıca bitkiler, funguslar, ökaryo- tik protistler ve prokaryotlarda da retrovirüs benzeri genetik elemanlar saptanmıştır.1 Retrovi- rüs kılıfı içerisinde RNA genomu bulunur. Retro- virüs genomu “revers transkripsiyon” denen yöntemle kendini kopyalar. Bu işten sorumlu en- zim “RNA bağımlı DNA polimeraz” (revers trans- kriptaz) virionun bir parçasıdır ve virüsün hücre içine girmesinden hemen sonra aktive olmaktadır. Virüs kaynaklı DNA içeriği, konakçı hücre DNA’sı- na kovalent olarak entegre edilir ve normal konak- çı DNA’sından ayırt edilemez hale gelir.2 Bu durumda artık virüs, provirüs olarak isimlendirilmektedir.
Retrovirüsler eşey hücrelerini enfekte edip bir sonraki jenerasyona aktarıldığı zaman endojen ret- rovirüs (ERV) olarak isimlendirilirler. ERV’ler ko- nakçı genomuna entegre olurlar ve konakçının eşey hücre sekanslarına dahil olanlar Mendel ku- rallarına göre kalıtılırlar. ERV’ler konakçı DNA’sında uzun süre kalabilirler ancak enfeksiyon yapabilme özelliklerini entegrasyondan çok kısa süre sonra kaybederler. Bunun sebebi konakçı DNA’sının replikasyonu sırasında mutasyonlara uğramalarıdır.1,3 HERV insan genomunun normal bileşenleri- dir. Bunlar antik (primat evrimi) dönemde ekzojen retrovirüsler tarafından oluşturulan eşey hücre (germ line) enfeksiyonlarının kalıntılarıdır.4-7 HERV’ler insan genomunun yaklaşık %8’ini oluştururlar.1,4,8 Yani insan genlerinin %8’i aslın- da virüs genleridir. Ancak bunlar defektiftir ve enfeksiyöz virüs partikülleri oluşturamazlar. Bunlar milyonlarca yıl önce insan genomuna gir- miş orijinal virüsün çok uzun dönem sonrası izle- ridir. İnsan ve şempanzelerin genomik DNA’larının %99’u ortaktır.9 Bu yüzden türler arası farklılıkla- rın gen içeriğinden çok düzenleyici (regulatuar) sis- temdeki farklılıklardan olabileceği düşünülmek- tedir.10 Bu farklılıkları sağlayan büyük ihtimalle düzenleyici bölgelerdeki transpoze olabilen elemanlardır. Bir hücrenin genomunda değişik pozis- yonlara transpozisyon denen bir süreçle hareket edebilen DNA sekanslarına transpozon ( jumping genes) denir. Transpozisyon mutasyonlara ve ge- nomdaki DNA miktarında değişikliklere sebep ola- bilir (Barbara mc Clintock bu konudaki çalışmalarıyla Nobel tıp ödülünü almıştır). Hücre içerisinde iki çeşit transpozon vardır:
Tam uzunlukta bir provirüs iki taraftan LTR’lerle kuşatılmış üç ana genden oluşur: gag, pol ve env. LTR bölümleri düzenleyici sekanslar içer- mektedir.
İnsan genomunun %41’den fazlası retroele- manlardan oluşur; %13 LINE, %20 SINE ve %8 LTR’ler.12 LTR’lerin çoğu ERV’lerden gelmektedir. HERV’ler insan doku ve organlarının hemen he- men hepsinde bulunurlar. Bunlar arasında plasen- ta, embriyonik dokular, değişik tümörler, akciğer ve karaciğer sayılabilir.6,13 HERV transkriptleri genellikle pek çok mu- tasyonlar içerir ve herhangi bir fonksiyonel prote- in kodlayamazlar.5,8 Ancak bazı virüslerin sağlam “open reading frame (ORF)” leri vardır ve insan genomu içerisinde fonksiyon gösterebilirler. Ör- neğin, ERV-9 embriyonik ve hematopoietik hüc- relerde transkripsiyonda hızlandırıcı olabilir;14 insan tükürük amilaz geninin doku spesifik eks- presyonu için endojen retroviral sekanslar gereke bilir;15 HERV-W env proteini (syncytin olarak da isimlendirilir) plasentada bulunur ve sinsisyotro- foblast yapımında yer alır.16 Normal genomun par- çası olan HERV’ler proliferasyon, diferansiasyon, immünmodülasyon gibi önemli hücre proçeslerin- de rol oynayabilmektedirler.17 Hatta insan geno- munda en çok biyolojik olarak aktif retroviral grup olan HERV-K ailesinin regülatuar potensiyeli sa- yesinde komşu genlerin ekspresyonunu etkileye- rek insan evrimine katkıda bulunduğu düşünülmektedir.8 HERV’lerin sadece fizyolojik değil patolojik durumlarda da rolü olabileceği gösterilmiştir. Bun- lar arasında multipl skleroz; şizofreni; romatoid art- rit; sistemik lupus eritematozus; malign melanom, teratokarsinom ve insan meme kanseri gibi tümör- ler; B hücreli immünglobulinopatiler; kronik bit- kinlik ve immündisfonksiyon sendromu sayıla- bilir.18-27
Bu hastalıklar genellikle psöriaziste olduğu gi- bi immun bozukluklarla ilişkilidir. HERV’lerin oto- immunitedeki rolü iki ana mekanizmaya dayanır.
1. Direkt olarak: a) otoantijen kodlayarak, b) otoan- tijenlerle HERV proteinleri arasındaki moleküler benzerlik yoluyla, c) süperantijenik aktiviteyle. 2. İndirekt olarak: İmmün cevapları ve toleransı eks- prese eden genleri etkileyerek.1
Psöriazis sebebi çok iyi bilinmeyen kronik bir deri hastalığıdır. Hastalığın üç ana karakteri vardır:
1. Genetik yatkınlık. 2. Keratinositlerin diferansi- asyon bozukluğuyla giden epidermal proliferasyon.
Patolojik durumlarda HERV ekspresyonu baş-
lıca;
KAYNAKLAR
of human immunodeficiency virus type 1-pos- itive patients. Clin Diagn Lab Immunol 1999; 6(6):783-6.
niere A, Arpin C, Guilhou JJ. Differential ex- pression of a human endogenous retrovirus E transmembrane envelope glycoprotein in nor- mal, psoriatic and atopic dermatitis human skin. Br J Dermatol 2004;151(4):737-45.
İçimizdeki Virüsler: İnsan Endojen Retrovirüsleri ve Psöriazisle İlişkileri
Dr. Selçuk ÖZYURTa
aDermatoloji Kliniği, İzmir Atatürk Eğitim ve
Araştırma Hastanesi, İzmir
Geliş Tarihi/Received: 31.12.2008
Kabul Tarihi/Accepted: 24.02.2009
Yazışma Adresi/Correspondence: Dr. Selçuk ÖZYURT
İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Dermatoloji Kliniği, İzmir, TÜRKİYE/TURKEY
sozyurtizmir@hotmail.com
Copyright © 2009 by Türkiye Klinikleri
ÖZET Kazanılmış immün yetmezlik sendromu (AIDS) hastalığının ortaya çıkması ve yaygınlaşma- sı retrovirüslere olan ilgiyi artırmıştır. Retrovirüsler, bir kılıf içerisinde başka hücrelere girebilen mobil genetik elemanlardır. Örneğin; AIDS hastalığına sebep olan virüs ekzojen bir retrovirüstür. Retrovirüs eşey (germ) hücresini enfekte ederek bir sonraki jenerasyona aktarılırsa endojen retrovi- rüs olarak isimlendirilir. İnsan endojen retrovirüsleri (HERV) milyonlarca yıl önce insan genomu- na girmiş orijinal virüslerin çok uzun dönem sonrası izleridir. İnsan genomunun yaklaşık %8’i virüs genlerinden oluşmaktadır. Bu genler zaman içerisinde aktivasyonlarını kaybederek insan genomu- nun normal bileşeni haline gelmişlerdir. Ancak bazı fizyolojik ve patolojik durumlarda HERV’lerin rolü olabileceğine dair bulgular elde edilmiştir. Bazı genlerin ekspresyonu veya regülasyonu için en- dojen retrovirüslerin gerekli olabildiği gösterilmiştir. Hatta insan ve şempanze genomlarının %99’unun ortak olmasından yola çıkılarak gen regülasyonundaki etkilerinden dolayı endojen retro- virüslerin insan evrimine katkıda bulunduğu düşünülmektedir. Özellikle bağışıklık sistemini ilgi- lendiren bazı hastalıklarda HERV’lerin etkisi olabileceği ortaya çıkmıştır. Bu hastalıklar arasında sistemik lupus eritematozus, multipl skleroz, romatoid artrit, şizofreni, maligniteler, immünglobu- linopatiler ve psöriazis sayılabilir. Psöriazis kalıtsal yatkınlığı olan bireylerde çeşitli faktörlerle tetik- lenen ve T lenfositlere dayalı otoimmün bir hastalık olarak kabul edilmektedir. Pek çok çalışmadan elde edilen bilgilerle değişik mekanizmalarla aktif hale gelen HERV’lerin psöriazis genetiğinde ve pa- togenezinde rol oynuyor olabileceği düşünülmektedir. Bu kısa derlemenin amacı Türkçe literatür- de üzerinde çok fazla durulmamış olan HERV’lere ve bunların psöriazis gibi deri hastalıklarıyla olası ilişkilerine dikkat çekmektir.
Anahtar Kelimeler: İnsan endojen retrovirüsleri; psöriazis
ABSTRACT Emerging and generalization of acquired immune deficiency syndrome (AIDS) has direc- ted attention to the retroviruses. Retroviruses are mobile genetic elements that enter into other cells in an envelope. For example the virus causing AIDS is an exogenous retrovirus. If a retrovirus infects germ line cells and transferred to the next generation then it is called an endogenous retrovirus. Hu- man endogenous retroviruses (HERVs) are longlasting traces of the original viruses which have integ- rated to the human genome many million years ago. HERVs compromise 8% of the human genome. These viral genes loose activation in time and become normal components of the human genome. Ho- wever they may take part in some physiological and pathological conditions. It is suggested that, for ex- pression or regulation of some human genes endogenous retroviruses may be needed. Moreover as humans share about 99% of their genomic DNA with chimpanzees, endogenous retroviruses may ha- ve contributed to human evolution by regulation of the genes. HERVs are found to be involved in the pathogenesis of some diseases. Especially those that are related with the immune system, like: Syste- mic lupus erythematosus, multiple sclerosis, rheumatoid arthritis, schizophrenia, malignancies, immu- noglobulinopathies and psoriasis. Psoriasis is tend to be accepted as a multifactorial disorder caused by multiple genes triggered by some factors and resembling a T lymphocyte-mediated autoimmune dise- ase. HERVs which may be activated by different mechanisms seem to be involved in both the genetics and induction of psoriasis. The aim of this minireview is to direct attention to the HERVs and their re- lation to skin diseases like psoriasis as this subject is not widely investigated in Turkish literature.
Key Words: Endogenous retroviruses; psoriasis
Turkiye Klinikleri J Dermatol 2009;19(2):99-103
Retrovirüsler, bir kılıf içerisinde başka hücre- lere girebilen mobil genetik elemanlardır. Retrovirüsler yaygın olarak bütün omurga- lılarda bulunur. Ayrıca bitkiler, funguslar, ökaryo- tik protistler ve prokaryotlarda da retrovirüs benzeri genetik elemanlar saptanmıştır.1 Retrovi- rüs kılıfı içerisinde RNA genomu bulunur. Retro- virüs genomu “revers transkripsiyon” denen yöntemle kendini kopyalar. Bu işten sorumlu en- zim “RNA bağımlı DNA polimeraz” (revers trans- kriptaz) virionun bir parçasıdır ve virüsün hücre içine girmesinden hemen sonra aktive olmaktadır. Virüs kaynaklı DNA içeriği, konakçı hücre DNA’sı- na kovalent olarak entegre edilir ve normal konak- çı DNA’sından ayırt edilemez hale gelir.2 Bu durumda artık virüs, provirüs olarak isimlendirilmektedir.
Retrovirüsler eşey hücrelerini enfekte edip bir sonraki jenerasyona aktarıldığı zaman endojen ret- rovirüs (ERV) olarak isimlendirilirler. ERV’ler ko- nakçı genomuna entegre olurlar ve konakçının eşey hücre sekanslarına dahil olanlar Mendel ku- rallarına göre kalıtılırlar. ERV’ler konakçı DNA’sında uzun süre kalabilirler ancak enfeksiyon yapabilme özelliklerini entegrasyondan çok kısa süre sonra kaybederler. Bunun sebebi konakçı DNA’sının replikasyonu sırasında mutasyonlara uğramalarıdır.1,3 HERV insan genomunun normal bileşenleri- dir. Bunlar antik (primat evrimi) dönemde ekzojen retrovirüsler tarafından oluşturulan eşey hücre (germ line) enfeksiyonlarının kalıntılarıdır.4-7 HERV’ler insan genomunun yaklaşık %8’ini oluştururlar.1,4,8 Yani insan genlerinin %8’i aslın- da virüs genleridir. Ancak bunlar defektiftir ve enfeksiyöz virüs partikülleri oluşturamazlar. Bunlar milyonlarca yıl önce insan genomuna gir- miş orijinal virüsün çok uzun dönem sonrası izle- ridir. İnsan ve şempanzelerin genomik DNA’larının %99’u ortaktır.9 Bu yüzden türler arası farklılıkla- rın gen içeriğinden çok düzenleyici (regulatuar) sis- temdeki farklılıklardan olabileceği düşünülmek- tedir.10 Bu farklılıkları sağlayan büyük ihtimalle düzenleyici bölgelerdeki transpoze olabilen elemanlardır. Bir hücrenin genomunda değişik pozis- yonlara transpozisyon denen bir süreçle hareket edebilen DNA sekanslarına transpozon ( jumping genes) denir. Transpozisyon mutasyonlara ve ge- nomdaki DNA miktarında değişikliklere sebep ola- bilir (Barbara mc Clintock bu konudaki çalışmalarıyla Nobel tıp ödülünü almıştır). Hücre içerisinde iki çeşit transpozon vardır:
- DNA transpozonları: Genom içerisinde bir yerden bir yere RNA aracılığı kullanmadan trans- posaz enzimi aracılığıyla transpoze olurlar (kes/ ya- pıştır mekanizması)
- Retrotranspozonlar: Önce RNA’ya kopyala- nır, sonra revers transkriptaz yoluyla tekrar DNA’- ya kopyalanıp genoma girerler (kopyala/ yapıştır mekanizması).
- “long interspersed elements (LINE)”
- “short interspersed elements (SINE)”
- “long terminal repeat (LTR)”. ERV’ler bu gruptandır.8
Tam uzunlukta bir provirüs iki taraftan LTR’lerle kuşatılmış üç ana genden oluşur: gag, pol ve env. LTR bölümleri düzenleyici sekanslar içer- mektedir.
İnsan genomunun %41’den fazlası retroele- manlardan oluşur; %13 LINE, %20 SINE ve %8 LTR’ler.12 LTR’lerin çoğu ERV’lerden gelmektedir. HERV’ler insan doku ve organlarının hemen he- men hepsinde bulunurlar. Bunlar arasında plasen- ta, embriyonik dokular, değişik tümörler, akciğer ve karaciğer sayılabilir.6,13 HERV transkriptleri genellikle pek çok mu- tasyonlar içerir ve herhangi bir fonksiyonel prote- in kodlayamazlar.5,8 Ancak bazı virüslerin sağlam “open reading frame (ORF)” leri vardır ve insan genomu içerisinde fonksiyon gösterebilirler. Ör- neğin, ERV-9 embriyonik ve hematopoietik hüc- relerde transkripsiyonda hızlandırıcı olabilir;14 insan tükürük amilaz geninin doku spesifik eks- presyonu için endojen retroviral sekanslar gereke bilir;15 HERV-W env proteini (syncytin olarak da isimlendirilir) plasentada bulunur ve sinsisyotro- foblast yapımında yer alır.16 Normal genomun par- çası olan HERV’ler proliferasyon, diferansiasyon, immünmodülasyon gibi önemli hücre proçeslerin- de rol oynayabilmektedirler.17 Hatta insan geno- munda en çok biyolojik olarak aktif retroviral grup olan HERV-K ailesinin regülatuar potensiyeli sa- yesinde komşu genlerin ekspresyonunu etkileye- rek insan evrimine katkıda bulunduğu düşünülmektedir.8 HERV’lerin sadece fizyolojik değil patolojik durumlarda da rolü olabileceği gösterilmiştir. Bun- lar arasında multipl skleroz; şizofreni; romatoid art- rit; sistemik lupus eritematozus; malign melanom, teratokarsinom ve insan meme kanseri gibi tümör- ler; B hücreli immünglobulinopatiler; kronik bit- kinlik ve immündisfonksiyon sendromu sayıla- bilir.18-27
Bu hastalıklar genellikle psöriaziste olduğu gi- bi immun bozukluklarla ilişkilidir. HERV’lerin oto- immunitedeki rolü iki ana mekanizmaya dayanır.
1. Direkt olarak: a) otoantijen kodlayarak, b) otoan- tijenlerle HERV proteinleri arasındaki moleküler benzerlik yoluyla, c) süperantijenik aktiviteyle. 2. İndirekt olarak: İmmün cevapları ve toleransı eks- prese eden genleri etkileyerek.1
Psöriazis sebebi çok iyi bilinmeyen kronik bir deri hastalığıdır. Hastalığın üç ana karakteri vardır:
1. Genetik yatkınlık. 2. Keratinositlerin diferansi- asyon bozukluğuyla giden epidermal proliferasyon.
- Otoimmün hastalıklardakine benzer şekilde de- ride ve sistemik immün bozukluklar.28 Bu üç ana başlığın birbiriyle ilişkisi, nasıl bir araya gelerek hastalık oluşturdukları çok açık değildir.
Patolojik durumlarda HERV ekspresyonu baş-
lıca;
- Ekzojen viral transaktivasyon yoluyla olabi- lir: a. Bazı DNA virüsler örneğin herpesvirüs ailesi HERV ekspresyonunu harekete geçirebilir.31,32 b. Bazı çalışmalarda psöriazisli hastaların %90’dan fazlasında HPV virüs DNA’ları saptanmıştır.33,34 Bir çalışmada psöriazislilerin serumunda HPV5’in L1 kapsid proteinine karşı dolaşan antikorlar tespit edilmiştir.35 HPV enfeksiyonları trans-aktivasyon ya da trans-komplementasyon yoluyla HERV reak- tivasyonuna yol açıyor olabilir. c. HIV 1 gibi RNA virüsleri de HERV reaktivasyonu yapabilir.36,37 AIDS hastalarında psöriazisin sık ve şiddetli görül- mesi bu şekilde açıklanabilir. Ya da;
- HERV ekspresyonu HERV-W, HERV-K veya HERV-E gibi retroviral aileler arasında trans-komplementasyon yoluyla da olabilmekte- dir.28
KAYNAKLAR
- Urnovitz HB, Murphy WH. Human endoge- nous retroviruses: nature, occurrence, and clinical implications in human disease. Clin Mi- crobiol Rev 1996;9(1):72-99.
- Temin HM. The DNA provirus hypothesis. Sci- ence 1976;192(4244):1075-80.
- Molès JP, Tesniere A, Guilhou JJ. Reverse transcriptase activity in human normal and psoriatic skin samples. Br J Dermatol 2007; 157(3):482-6.
- Seifarth W, Frank O, Zeilfelder U, Spiess B, Greenwood AD, Hehlmann R, et al. Compre- hensive analysis of human endogenous retro- virus transcriptional activity in human tissues with a retrovirus-specific microarray. J Virol 2005;79(1):341-52.
- Blikstad V, Benachenhou F, Sperber GO, Blomberg J. Evolution of human endogenous retroviral sequences: a conceptual account. Cell Mol Life Sci 2008;65(21):3348-65.
- Löwer R, Löwer J, Kurth R. The viruses in all of us: characteristics and biological signifi- cance of human endogenous retrovirus se- quences. Proc Natl Acad Sci U S A 1996; 93(11):5177-84.
- Sverdlov ED. Perpetually mobile footprints of ancient infections in human genome. FEBS Lett 1998;428(1-2):1-6.
- Khodosevich K, Lebedev Y, Sverdlov E. En- dogenous retroviruses and human evolution. Comp Funct Genomics 2002;3(6):494-8.
- Ebersberger I, Metzler D, Schwarz C, Pääbo
- King MC, Wilson AC. Evolution at two levels in humans and chimpanzees. Science 1975; 188(4184):107-16.
- Herniou E, Martin J, Miller K, Cook J, Wilkinson M, Tristem M. Retroviral diversity and distribu- tion in vertebrates. J Virol 1998;72(7): 5955-66.
- Lander ES, Linton LM, Birren B, Nusbaum C, Zody MC, Baldwin J, et al. Initial sequencing and analysis of the human genome. Nature 2001;409(6822):860-921.
- Schön U, Seifarth W, Baust C, Hohenadl C, Erfle V, Leib-Mösch C. Cell type-specific ex- pression and promoter activity of human en- dogenous retroviral long terminal repeats. Virology 2001;279(1):280-91.
- Ling J, Pi W, Bollag R, Zeng S, Keskintepe M, Saliman H, Krantz S, et al. The solitary long terminal repeats of ERV-9 endogenous retro- virus are conserved during primate evolution and possess enhancer activities in embryonic and hematopoietic cells. J Virol 2002; 76(5):2410-23.
- Ting CN, Rosenberg MP, Snow CM, Samuel- son LC, Meisler MH. Endogenous retroviral sequences are required for tissue-specific ex- pression of a human salivary amylase gene. Genes Dev 1992;6(8):1457-65.
- Mi S, Lee X, Li X, Veldman GM, Finnerty H, Racie L, et al. Syncytin is a captive retroviral envelope protein involved in human placental morphogenesis. Nature 2000;403(6771):785-9.
- Nakagawa K, Harrison LC. The potential roles of endogenous retroviruses in autoimmunity. Immunol Rev 1996;152:193-236.
- Perron H, Garson JA, Bedin F, Beseme F, Paranhos-Baccala G, Komurian-Pradel F, et al. Molecular identification of a novel retrovirus repeatedly isolated from patients with multiple sclerosis. The Collaborative Research Group on Multiple Sclerosis. Proc Natl Acad Sci U S A 1997;94(14):7583-8.
- Rasmussen HB, Perron H, Clausen J. Do en- dogenous retroviruses have etiological impli- cations in inflammatory and degenerative nervous system diseases? Acta Neurol Scand 1993;88(3):190-8.
- Karlsson H, Bachmann S, Schröder J, McArthur J, Torrey EF, Yolken RH. Retroviral RNA identified in the cerebrospinal fluids and brains of individuals with schizophrenia. Proc Natl Acad Sci U S A 2001;98(8):4634-9.
- Nakagawa K, Brusic V, McColl G, Harrison LC. Direct evidence for the expression of mul- tiple endogenous retroviruses in the synovial compartment in rheumatoid arthritis. Arthritis Rheum 1997;40(4):627-38.
- Ranki A, Kurki P, Riepponen S, Stephansson
- Venables P, Brookes S. Retroviruses: poten- tial aetiological agents in autoimmune rheu- matic disease. Br J Rheumatol 1992;31(12): 841-6.
- Talal N, Garry RF, Schur PH, Alexander S, Dauphinée MJ, Livas IH, et al. A conserved id- iotype and antibodies to retroviral proteins in systemic lupus erythematosus. J Clin Invest 1990;85(6):1866-71.
- Büscher K, Trefzer U, Hofmann M, Sterry W, Kurth R, Denner J. Expression of human en- dogenous retrovirus K in melanomas and melanoma cell lines. Cancer Res 2005; 65(10):4172-80.
- Abraham GN, Khan AS. Human endogenous retroviruses and immune disease. Clin Im- munol Immunopathol 1990;56(1):1-8.
- DeFreitas E, Hilliard B, Cheney PR, Bell DS, Kiggundu E, Sankey D, et al. Retroviral se- quences related to human T-lymphotropic virus type II in patients with chronic fatigue im- mune dysfunction syndrome. Proc Natl Acad Sci U S A 1991;88(7):2922-6.
- Molès JP, Tesniere A, Guilhou JJ. A new en- dogenous retroviral sequence is expressed in skin of patients with psoriasis. Br J Dermatol 2005;153(1):83-9.
- Nickoloff BJ, Wrone-Smith T. Superantigens, autoantigens, and pathogenic T cells in psori- asis. J Invest Dermatol 1998;110(4):459-60.
- Leung DY, Hauk P, Strickland I, Travers JB, Norris DA. The role of superantigens in human diseases: therapeutic implications for the treat- ment of skin diseases. Br J Dermatol 1998;139(Suppl 53):17-29.
- Challoner PB, Smith KT, Parker JD, MacLeod DL, Coulter SN, Rose TM, et al. Plaque-asso- ciated expression of human herpesvirus 6 in multiple sclerosis. Proc Natl Acad Sci USA 1995;92(16):7440-4.
- Haahr S, Sommerlund M, Christensen T, Jensen AW, Hansen HJ, Møller-Larsen A. A putative new retrovirus associated with multi- ple sclerosis and the possible involvement of Epstein-Barr virus in this disease. Ann N Y Acad Sci 1994;724:148-56.
- Ramoz N, Rueda LA, Bouadjar B, Favre M, Orth G. A susceptibility locus for epider- modysplasia verruciformis, an abnormal pre- disposition to infection with the oncogenic human papillomavirus type 5, maps to chro- mosome 17qter in a region containing a pso- riasis locus. J Invest Dermatol 1999;112(3): 259-63
Weissenborn SJ, Höpfl R, Weber F, Smola H, Pfister HJ, Fuchs PG. High prevalence of a variety of epidermodysplasia verruciformis- associated human papillomaviruses in psori- atic skin of patients treated or not treated with PUVA. J Invest Dermatol 1999;113(1):122-6.
- Favre M, Orth G, Majewski S, Baloul S, Pura A, Jablonska S. Psoriasis: A possible reser- voir for human papillomavirus type 5, the virus associated with skin carcinomas of epider- modysplasia verruciformis. J Invest Dermatol 1998;110(4):311-7.
- Stevens RW, Baltch AL, Smith RP, McCreedy BJ, Michelsen PB, Bopp LH, et al. Antibody to human endogenous retrovirus peptide in urine
of human immunodeficiency virus type 1-pos- itive patients. Clin Diagn Lab Immunol 1999; 6(6):783-6.
- Lawoko A, Johansson B, Rabinayaran D, Pip- korn R, Blomberg J. Increased immunoglobu- lin G, but not M, binding to endogenous retroviral antigens in HIV-1 infected persons. J Med Virol 2000;62(4):435-44.
- Hohenadl C, Germaier H, Walchner M, Ha- genhofer M, Herrmann M, Stürzl M, et al. Transcriptional activation of endogenous retro- viral sequences in human epidermal ker- atinocytes by UVB irradiation. J Invest Dermatol 1999;113(4):587-94.
- Bessis D, Molès JP, Basset-Séguin N, Tes-
niere A, Arpin C, Guilhou JJ. Differential ex- pression of a human endogenous retrovirus E transmembrane envelope glycoprotein in nor- mal, psoriatic and atopic dermatitis human skin. Br J Dermatol 2004;151(4):737-45.
- Nair RP, Stuart P, Henseler T, Jenisch S, Chia NV, Westphal E, et al. Localization of psoria- sis-susceptibility locus PSORS1 to a 60-kb in- terval telomeric to HLA-C. Am J Hum Genet 2000;66(6):1833-44.
- Foerster J, Nolte I, Junge J, Bruinenberg M, Schweiger S, Spaar K, et al. Haplotype shar- ing analysis identifies a retroviral dUTPase as candidate susceptibility gene for psoriasis. J Invest Dermatol 2005;124(1):99-102.














Yorum yap