Kolesteatom Nedir?
Kulak zarı arkasında orta kulakta cilt hücrelerinden kaynaklanan, iltihap odaklarıdır. Normal dış kulak yolundaki cilt hücresi artıkları, kulak kiri ile birlikte dışarıya doğru taşınarak atılmaktadır. Bazen bu süreçte sorun olduğunda (bariyer görevi gören kulak zarı delik olduğunda, orta kulakta kronik negatif basınç olmasında ya da tekrarlayan orta kulak iltihaplarında) kolesteatom gelişebilmektedir. Kolesteatom, kronik kulak enfeksiyonları, kalıcı işitme kaybı ve baş dönmesi gibi daha ciddi sorunlara yol açabilir. Daha nadiren, menenjit ve beyin absesi, yüz felcine neden olabilir. Kolesteatom belirtiler ortaya çıkmadan yıllarca orta kulakta bulunabilir. İçeriğini oluşturan yapılar iyi huylu olsa da; kemik yapıları eritebilen kötü huylu tümörler gibi davranan iltihabı bir dokudur.
Kolesteatom Nasıl Ortaya Çıkar?
İki çeşit kolesteatom mevcuttur: Edinsel kolesteatom ve Konjenital kolesteatom.
Edinsel kolesteatom en yaygın kolesteatom türüdür. Kulak zarında bir delik ya da kulak zarında bir çökme cebi (retraksiyon cebi) sonrasında ortaya çıkar. Kulak zarında delik oluştuktan sonra, dış kulak yolundaki sağlıklık cilt hücreleri orta kulağa doğru hareket ederek, zarın arka tarafında kolesteatom oluşumunu başlatırlar.
Konjenital kolesteaom ise çok daha naidr görülür ve doğuştan sağlam kulak zarı arkasında ortaya çıkar. Bu kolesteatomlar sıklıkla uzun süre fark edilmeyebilir. Doğumsal kolesteatomun fetal gelişim sırasında "yanlış yönlendirilmiş" hücrelerden kaynaklandığı düşünülmektedir.
Normal vücut yüzeyinde, ölü cilt hücreleri düşerek uzaklaştırıldıktan sonra yerlerine yeni cilt hücreleri üretilmektedir. Ancak, kulak zarı arkasında yerleşen ölü cilt hücreleri uzaklaştırılamaz, oksijen düzeyinin düşük olduğu bu bölgede, canlı ve ölü deri hücreleri büyüyen bir kolesteatom kitlesini oluşturabilirler. Kolesteatom büyüyerek kulak zarı, orta kulak kemikçikleri, beyni örten kemik dokusu, yüz siniri ve iç kulak yapılarına zara verebilir. Ölü cilt hücreleri de kolesteaomun bulunduğu kulak zarı arkasındaki bölgeyi, kronik enfeksiyonlara yol açabilen bakteri ve mantar için zengin bir üreme ortamı haline getirir.
Kolesteatom Belirtileri
Kolesteatomlar herhangi bir semptomu olmadan uzun süre içinde büyüyebilir. Kolesteatomlar genellikele aşağıdaki belirtilere neden olurlar:
- İşitme kaybı
- Aralıklı veya sürekli kulak iltihabı
- Kötü kokulu kulak akıntısı
- Nadir olarak ağrı ve kabuklanmalar
- Çok ileri vakalarda yüzde güçsüzlük / yüz felci, baş dönmesi, tam sağırlık ve nörolojik belirtiler ortaya çıkabilir
Kolesteatom Komplikasyonları
Kolesteatomun çevre dokuları tahrip etmesine bağlı olarak aşağıdaki komlikasyonlar görülebilir: "Kronik Süpüratif Otitis Media (KSOM) Komplikasyonları"
- Labirentit (iç kulak iltihabı)
- Kalıcı işitme kaybı (İşitme bozukluğu bakınız)
- Baş ağrısı
- Vestibüler sorunlar
- Nistagmus
- Yüz felci
- Kronik orta kulak iltihabı
- Meningoensefalit
- Kulak ağrısı
- Tİnnitus (kulak çınlaması)
- Kafa içi apse / granülom
Kolesteatom Teşhisi
Kolesteatomlar genellikle yüksek çözünürlüklü mikroskop kullanılarak kulak doğrudan muayene ile teşhis edilir. Bilgisayarlı kulak tomografisi ve manyetik rezonans görüntüleme kolesteatomun yaygınlığı, orta kulak yapılarının sağlam olup olmadığının belirlenmesi, komplikasyonların değerlendirilmesinde faydalıdır.
Kolesteaom Geliştiği Hastanın Kendisi Tarafından Farkedilebilir mi?
Kolesteatom genellikle uzun yıllar belirtisiz olarak bulunmaktadır. Daha önceden kulak zarında delik olan hastalarda aşağıdaki belirtiler mevcutsa kolesteatom gelişmiş olabilir:
- Kulağa su kaçırma ya da üst solunu yolu enfeksiyonu olmadan iltihabi kulak akıntısı başlaması
- Kulak akıntısının rahatsız edici, kötü kokulu olması
- İlaç tedaviye sınırlı yanıt alınması
Bu belirtilerin varlığında, hasta mutlaka bir uzmana başvurması gerekmektedir.
Kulak zarı arkasında orta kulakta cilt hücrelerinden kaynaklanan, iltihap odaklarıdır. Normal dış kulak yolundaki cilt hücresi artıkları, kulak kiri ile birlikte dışarıya doğru taşınarak atılmaktadır. Bazen bu süreçte sorun olduğunda (bariyer görevi gören kulak zarı delik olduğunda, orta kulakta kronik negatif basınç olmasında ya da tekrarlayan orta kulak iltihaplarında) kolesteatom gelişebilmektedir. Kolesteatom, kronik kulak enfeksiyonları, kalıcı işitme kaybı ve baş dönmesi gibi daha ciddi sorunlara yol açabilir. Daha nadiren, menenjit ve beyin absesi, yüz felcine neden olabilir. Kolesteatom belirtiler ortaya çıkmadan yıllarca orta kulakta bulunabilir. İçeriğini oluşturan yapılar iyi huylu olsa da; kemik yapıları eritebilen kötü huylu tümörler gibi davranan iltihabı bir dokudur.
Kolesteatom Nasıl Ortaya Çıkar?
İki çeşit kolesteatom mevcuttur: Edinsel kolesteatom ve Konjenital kolesteatom.
Edinsel kolesteatom en yaygın kolesteatom türüdür. Kulak zarında bir delik ya da kulak zarında bir çökme cebi (retraksiyon cebi) sonrasında ortaya çıkar. Kulak zarında delik oluştuktan sonra, dış kulak yolundaki sağlıklık cilt hücreleri orta kulağa doğru hareket ederek, zarın arka tarafında kolesteatom oluşumunu başlatırlar.
Konjenital kolesteaom ise çok daha naidr görülür ve doğuştan sağlam kulak zarı arkasında ortaya çıkar. Bu kolesteatomlar sıklıkla uzun süre fark edilmeyebilir. Doğumsal kolesteatomun fetal gelişim sırasında "yanlış yönlendirilmiş" hücrelerden kaynaklandığı düşünülmektedir.
Normal vücut yüzeyinde, ölü cilt hücreleri düşerek uzaklaştırıldıktan sonra yerlerine yeni cilt hücreleri üretilmektedir. Ancak, kulak zarı arkasında yerleşen ölü cilt hücreleri uzaklaştırılamaz, oksijen düzeyinin düşük olduğu bu bölgede, canlı ve ölü deri hücreleri büyüyen bir kolesteatom kitlesini oluşturabilirler. Kolesteatom büyüyerek kulak zarı, orta kulak kemikçikleri, beyni örten kemik dokusu, yüz siniri ve iç kulak yapılarına zara verebilir. Ölü cilt hücreleri de kolesteaomun bulunduğu kulak zarı arkasındaki bölgeyi, kronik enfeksiyonlara yol açabilen bakteri ve mantar için zengin bir üreme ortamı haline getirir.
Kolesteatom Belirtileri
Kolesteatomlar herhangi bir semptomu olmadan uzun süre içinde büyüyebilir. Kolesteatomlar genellikele aşağıdaki belirtilere neden olurlar:
- İşitme kaybı
- Aralıklı veya sürekli kulak iltihabı
- Kötü kokulu kulak akıntısı
- Nadir olarak ağrı ve kabuklanmalar
- Çok ileri vakalarda yüzde güçsüzlük / yüz felci, baş dönmesi, tam sağırlık ve nörolojik belirtiler ortaya çıkabilir
Kolesteatom Komplikasyonları
Kolesteatomun çevre dokuları tahrip etmesine bağlı olarak aşağıdaki komlikasyonlar görülebilir: "Kronik Süpüratif Otitis Media (KSOM) Komplikasyonları"
- Labirentit (iç kulak iltihabı)
- Kalıcı işitme kaybı (İşitme bozukluğu bakınız)
- Baş ağrısı
- Vestibüler sorunlar
- Nistagmus
- Yüz felci
- Kronik orta kulak iltihabı
- Meningoensefalit
- Kulak ağrısı
- Tİnnitus (kulak çınlaması)
- Kafa içi apse / granülom
Kolesteatom Teşhisi
Kolesteatomlar genellikle yüksek çözünürlüklü mikroskop kullanılarak kulak doğrudan muayene ile teşhis edilir. Bilgisayarlı kulak tomografisi ve manyetik rezonans görüntüleme kolesteatomun yaygınlığı, orta kulak yapılarının sağlam olup olmadığının belirlenmesi, komplikasyonların değerlendirilmesinde faydalıdır.
Kolesteaom Geliştiği Hastanın Kendisi Tarafından Farkedilebilir mi?
Kolesteatom genellikle uzun yıllar belirtisiz olarak bulunmaktadır. Daha önceden kulak zarında delik olan hastalarda aşağıdaki belirtiler mevcutsa kolesteatom gelişmiş olabilir:
- Kulağa su kaçırma ya da üst solunu yolu enfeksiyonu olmadan iltihabi kulak akıntısı başlaması
- Kulak akıntısının rahatsız edici, kötü kokulu olması
- İlaç tedaviye sınırlı yanıt alınması
Bu belirtilerin varlığında, hasta mutlaka bir uzmana başvurması gerekmektedir.