AT KESTANESİ

Ağaç | 15-30m | 4-5 Aylar | Ca,Ho,Na | Tohum, Çiçek, Kabuk, Yaprak

Atkestanesi, Rosskestanie, Aesculus Hippocastonum
Acı kestane
Yabani kestane

Familyası: Atkestanesigillerden, Rossketaniengewâchse, Hippocastanaceae

Durugları: Atkestanesi Tohumu; Hippocastani semen
Atkestanesi Çiçeği; Hippocastani flos
Atkestanesi Yaprağı; Hippocastani folium
Atkestanesi Kabuğu; Hippocastani cortex

Atkestanesi tohumu toz, çay, tentür, ve natürel ilaç yapımında kullanılır.

Giriş: Atkestanesinin vatanı Balkanlar, Türkiye ve Kafkaslar olup buradan zamanla dünyanın diğer ülkelerine yayılmıştır. Günümüzde bilinen 20 Atkestanesi türü mevcuttur ve bunlardan en yaygın olarak Atkestanesi; Aesculus hippocastanum türü kullanılmaktadır. Tarihte Atkestanesi başta İstanbul olmak üzere Marmara bölgesinde yaygın olarak ekilmiştir. Atkestanesi eskiden basur, migren, baş dönmesi, bronşit, sara gibi hastalıklara karşı kullanılmıştır. Osmanlılar zamanında nefesi kesilen atlar Atkestanesi ile beslenmiştir. Bu nedenle ismi Atkestanesi olarak kalmıştır. Aesculus kelimesi “esca” kelimesinden türemiş olup Hayvan yemi anlamına gelir.

Botanik: Atkestanesi 15-20m boyunda, gövdesi yuvarlak tacı yarıküre şeklinde olup bitki 150-200 yıl yaşayabilir. Yaprakları parmak şeklinde olup 5-9 oval veya yumurta şeklindeki parçadan meydana gelir ve uzunca sap üzerindedir. Ortadaki yaprakları 15-20cm uzunluğunda, 5-10cm eninde, kenarları dalgalı üzeri derin damarlı, ilk baharda açık yeşil, sonbaharda koyu yeşil bir renk alır. Çiçekleri yenilen piramit şeklinde görülür ve dikine yukarı doğru durur. Taç yaprakları beyaz veya beya-zımsı pembe renkli ortaya doğru kırmızımsı renkli ve ortadan çıkan döllenme tozları bulunur. Çiçeklerin taç yapraklarındaki sarı benekler, çiçeklerin arı veya böceklerin bitki özünü emmek için uğradıklarında döllenir. Döllenen çiçeklerdeki benekler kırmızıya döner ve kırmızı benekli çiçekleri arı ve böcekler ziyaret etmez.Çiçekler sarı benekli iken UV-Işınları yaydığı ışığa doğru giderler. Meyveleri olgunlaşınca dışı dikenli kalın sarımsı veya kahverengimsi koruyucu bir tabakaya sahiptir. Atkestanesinin olgunlaşan meyveleri çatlayarak içinden 2-3 adet kahve rengimsi kırmızı sert kabuklu tohumları yere düşer. Tohumlarının (kestanenin) birbiri ile yapışık oldukları yer grimsi beyaz renkli, iç kısımları, çok acı ve katmerli tabakalardan oluşur ve takriben ceviz büyüklü-ğündedir.

Yetiştirilmesi: Vatanı Balkanlar, Türkiye, Kafkaslar olup yetiştirilmesi problem değildir. Türkiye’de sürekli kesilmesi nedeni ile oldukça azalmış-ken Avrupa ülkelerinde oldukça sık görmek mümkündür. Tohumları 25-30cm derinliğe gömülmüşse kısa zamanda filiz salarak büyür. Tohumun ekilmesi için en uygun zaman Mart sonu Nisan ayıdır, fakat Mayıs Haziran’da ekilebilir.
Hasat Zamanı: Tohumları Eylül ve Ekim aylarında toplanarak kurutularak kaldırılır. Tohumları kurutulduktan sonra öğütülerek veya dövülerek un gibi tozu elde edilir.

Birleşimi: Atkestanesi tohumunun birleşimindeki maddeleri önemine göre şöyle sıralayabiliriz.
a) Saponinler %3-10 oranında olup bununda %60’ını Aescin’de(= β- Aescin) oluşur. Ayrıca Protoaescigenin Barringtogenal ve türevleri içerir. Aescin çok çeşitli formları vardır ve bunlar; C-21’de Tiglinasit veya Angelikasit, C-22’de Asetik asit, C-28DE Tiglinasit, Angelikasit ve Metilbutrikasit C-3’de Glukronasit ve Glukuronasit’in O-2’sinde Glukoz ve O-4’de Glukoz, Xyloz ve Glaktoz bağlantısı olabilir.
b) Flavonitler; Quercetin, Kâmpferol, Kâmpferal-O-3-arbino-furanosid, Quercetin-O-3-rhamnofuranosid ve Quercetin-O-3’-diglukosit içerir.
c) Proanthocyanidin ve Taninler; (+)- Catechin (kateşin), (-)-Epicatechin, (-)-Epicatechin-(4-6”)- ( 6-4””) –trimer ve Aescullintanin A-G içerir.
d) Sterel türevleri; Campesterol, Spinasterol, Stigmasterol, Sitosterol, Obtusifoliol, Gamisteral ve Citrostadienol içi erir.
e) Ayrıca %5 nişasta, %7 yağ, protein, şeker ve Polisakkaritler içerir.

Araştırmalar: Atkestanesi ekstresi ile önce fareler, tavşanlar ve ke-meler üzerinde LORENZ ve MARKEL (1952), U.Fiedler ve Hilderbrand (1995), R.Madaus (1960), Steiner ve Hillemann’s (1986), Rudolfsly ve ekibi (1986), Lohr ve ekibi (1986) ve Fink Serulde (1975) geniş çaplı araştırmalar yapmışlar ve bunları insanlar üzerinde yapılan araştırmalar takip etmiştir. Bu araştırmalar sonucunda Atkestanesinden elde edilen kapsüller ve de merhemlerin venöz yetmezlik (toplardamar zafiyeti) (özellikle bacaklar) nedeni ile ortaya çıkan bacaklardaki ağrılar, ödem, şişme, yorgunluk, kaşıntı ve krampları önlediği tespit edilmiştir. VOGEL yaptığı araştırma-larda Atkestanesinden elde edilen Na-Aescin’in Rutin’den 600 kat daha etkili olduğu tespit edilmiştir. (LBH.II.209)
1) Heildelberg ve Bochum’da kronik venöz yetmezlik (kronik toplardamar zafiyeti) nedeni ile ba-caklarda yorgunluk, ödem, kramp, ağrı ve kaşıntı gibi rahatsızlıkları olan 240 hastaya Atkestanesi ekstresinden elde edilen kapsül verilmiş ve hastaların iyileştiği tespit edilmiştir. (GM.8.97.20)
2) Kronik venöz yetmezlik (kronik toplardamar zafiyeti)Toplardamar zafiyeti nedeni ile bacaklarda ödem, ağrı, yorgunluk, kaşıntı ve kramp gibi rahatsızlıkları olan 118 hasta Atkestanesinde elde edilen kapsüllerle tedavi edilmişler. Tedavi 20 gün sürmüş ve hastalar günde 2 kapsül almışlardır. Bu süre sonunda hastaların rahatsızlıklarından kurtuldukları görülmüştür. (PT.76)
3) Ben ve çocuklarım 1995 yılına kadar haftada en az 3-4 defa bisikletle ormanda gezinti yapıyorduk ve haftada 3 defa bahçe ile ilgileniyorduk, fakat bu tarihten sonra kitabımı bitirmek için çalışmalarıma daha çok zaman ayırmak zorunda kaldım. Masa başında geçirdiğim sürenin çoğalması nedeni ile bacak, ayak ve baldırlarımda ağrılar ve uyuşukluk hissetmeye başladım. Denediğim şifalı bitkilerin herhangi bir faydasını görmeyince Atkestanesini denemeye karar verdim. Topladığım Atkestanesinin bir kısmını ince kıyarak bir şişeye koydum ve üzerine sirke doldurdum. Bir kısmını da kurutarak kaldırdım. Kurut-tuğum Atkestanesinden 2-3 gr’ından çay yaparak içtim, ayak banyosu yaptım ve Atkestanesi sirkesinden de içtim.07/10/1996 tarih...