HAYIT

Ağaç | 1-5m | 6-9 Aylar | Tohumu

Hayıt, Mönchspfefter, Vitex agnus-castus L.
Ayıd
Ayıt
Beşparmak ağacı
Şifalı hayıt

Familyası: Ballıbabagillerden, Lippenblüttengewâchse, Lamiaceae

Drugları: Hayıt meyvesi (tohumu); Arnicasti fructus
Hayıt tohumlarının ekstresi ile elde edilen ekstrakt, natürel ilaç yapımında ve çok nadiren de çayı veya tentürü kullanılır.

Giriş: Hayıt Ballıbabagillerin bir alt grubu olan Vitexgiller olup bu gruba takriben 250 bitki dahildir. Bunlardan sadece Şifalı Hayıt tıbbi maksatla kullanılır. Vitex vitiliumdan türemiş olup yelpaze, agnus eski Yunancadan agonusdan türemiş olup kısır ve coştur, Latince ifteli anlamına gelen kelimelerle anılırlar. Bundan da yelpaze yapraklı olduğu, kısırlığa karşı kullanıldığı ve papazların cinsel arzularını köreltmek için kullanıldığı anlaşılır. Hayıt takriben 2000 yıldır bilinen ve kullanılan bir bitkidir. Hıris-tiyan ülkelerde özellikle de Avrupa’da ruhbanlar tarafından Karabiber ye-rine kullanılmıştır. Bu nedenle de Almanca ruhban biberi anlamına gelen Mönchspfefter ismi ile anılır. Hayıt tohumlarından elde edilen toz, ekstrakt ve tentürlerin erkeklerin cinsel gücünü azalttığı, bu nedenle Ruhbanların bunu kullandığı anlaşılmaktadır. Vatanının Akdeniz ülkeleri ve Türkistan olan bitki birçok ülkede hem süs bitkisi hem de natürel ilaç yapmak için yetiştirilmektedir.

Botanik: Hayıt 1-5m boyunda yetiştiği yöreye göre bazen funda, bazen de küçük bir ağaç şeklinde olabilir. Yaprakları uzun saplı, karşılıklı, bir sonraki ile çaprazdır. Her yaprak 5-7 yaprakçıktan...