Tiroıd Bezı Ve Görevlerı Nelerdir
Tiroid bezi boynumuzun ön tarafinda bulunan bir organimizdir. Tiroid bezinin görevi tiroid hormonlarini üretmek, depolamak ve gerektiginde kana vermek ve böylece metabolizmamizi ayarlamaktir.
Tiroid bezi küçük bir bezdir; 15-20 gram kadar agirligi vardir ve bir ceviz büyüklügündedir. Boynun ön tarafinda cildin altinda bulunur ve kelebek seklindedir. Kelebegin kanatlari sag ve sol lob olarak adlandirilirken, bu iki lobu birlestiren ortadaki kisma istmus adi verilir. Her lob 4 cm uzunlugunda ve 1-2 cm enindedir.
Tiroid bezi adem elmasi denen nefes borusu çikintisinin (girtlak) tam arkasindadir ve yutkunmakla asagi yukari hareket eder. Doktorlar muayene sirasinda bu nedenle yutkunmanizi isterler.
Tiroid bezi gida ve suyla alinan iyot minerali ile tiroid hormonlari yapan bir organdir. Su ve gidalarla alinan iyot bagirsaklardan kana geçtikten sonra boynumuzda bulunan tiroid bezine gelir ve tiroid hormonlarinin üretilmesinde kullanilir. Tiroid bezine giren iyot burada tirozin isimli aminoasitle birleserek T3 ve T4 adi verilen tiroid hormonlarinin olusumunu saglar. T4 hormonun yapisinda dört tane iyot molekülü oldugu için T4, T3 hormonun yapisinda ise 3 tane iyot molekülü oldugu için T3 adi verilmektedir. Tirozin aminoasiti yedigimiz proteinli gidalarla saglanir. Görüldügü gibi tiroid hormonlarinin yeteri kadar yapimi için protein ve iyodun gida ve suyla vücuda yetecek kadar alinmasi gerekmektedir. Bezde olusan T3 ve T4 hormonlari daha sonra kan dolasima salinarak vücudun bütün organlarina ve hücrelerine girer ve etkilerini gösterir.
Vücudumuzdaki tüm hücreler tiroid hormonlarindan etkilenmektedir. Insanin, anne karnindayken gelisimi, dogduktan sonra büyümesi ve tüm metabolizma faaliyetleri tiroid hormonlari tarafindan kontrol edilmektedir. Tiroid hormonlarinin vücudumuzda etkilemedigi organ veya hücre yok gibidir. Kalp hizi, kan kolesterol düzeyi, vücut agirligi, kaslarin güçlü olmasi, adet düzeni, cilt ve tirnaklar, kemikler, seks organlari, beyin ve psikolojik durum tiroid hormonlarindan etkilenmektedir.
Tiroid bezinden iki türlü tiroid hormonu salgilanir. Bunlardan daha fazla salgilanani T4 (%80 oraninda salgilanir), daha az salgilanani (%20'si) ise T3 hormonudur. Hücrelere giren ve etkili olan hormon T3 hormonudur; T4 hormonu hücreye girmez. Bu nedenle T4 hormonu vücudumuzda özellikle karacigerde ve diger organlarimizda deiyodinaz enzimleri ile T3 hormonuna dönüsmektedir. Bu dönüsümün bozulmasi durumunda T3 yeterince olusamaz ve tiroid hormonlari etkisini gösteremez.
Kandaki T4 ve T3 hormonlari bazi proteinlere baglanarak dolasirlar. Bu proteinlere baglanan tiroid hormonlarina total T4 ve total T3 adi verilir. Kanda bulunan tiroid hormonlarinin çok azi kanda hiçbir proteine baglanmadan serbest olarak bulunur ki, bunlara serbest T3 ve serbest T4 hormonlari denir. Serbest T3 ve serbest T4 hormonlari total T3 ve total T4 hormonlariyla bir denge halinde bulundugundan tiroid bezinin çalisma durumunu (az, çok veya normal çalismasini) en iyi yansitan testler serbest tiroid hormonlaridir. Kan dolasimindan hücrelere total hormonlar degil serbest hormonlar girmektedir. Bu nedenle total T4 ve T3 tetkikleri yerine serbest T4 ve serbest T3 hormonlarini ölçtürmek daha iyidir.
Tiroid bezinin çalismasi beynimizin tabaninda bulunan hipofiz bezi tarafindan kontrol edilir. Hipofiz bezi, TSH adi verilen bir hormon salgilar ve bu hormon kan yoluyla tiroid bezine gelerek ondan tiroid hormonu yapmasini ister TSH hormonu tiroid bezinin iyot tutmasini sagladigi gibi tiroid hormonlarinin yapilmasini da saglar.
Tiroid bezi az hormon salgiladiginda hipofiz bezi TSH salgisini artirarak tiroid bezinin daha çok hormon üretmesini saglar. Bu nedenle tiroid bezinin az hormon salgiladigi tiroid yetmezliginde (hipotiroidi) kanimizda TSH hormonu normalden yüksek, fakat T3 ve T4 hormonlari düsük olarak bulunur.
Tiroid bezi bazi hastaliklar nedeniyle çok hormon salgilarsa, yani kanimizda T3 ve T4 hormonlari çok artarsa bu defa hipofiz bezinden salgilanan TSH hormonu azalir. Kanimizda T3 ve T4 hormonlari ne kadar yükselirse TSH hormonu da o kadar azalir. Hipertiroidi denilen tiroid bezinin asiri çalismasi durumunda kanimizda T3 ve T4 hormonlari yüksek iken TSH hormonu normalin altina iner ve düsüktür.
Görüldügü üzere hipofiz bezi kandaki T3 ve T4 hormon düzeyine göre TSH hormon salinisini azaltip artirmaktadir.
Hipofiz bezi ise, beynimizde, hipofiz bezinin üzerinde bulunan hipotalamus organi tarafindan kontrol edilir. Hipotalamus organi salgiladigi TRH isimli hormon ile hipofiz bezinden TSH salinisini saglar.
Görüldügü gibi hipotalamus, hipofiz ve tiroid bezi birbirine bagimli olarak çalisan ve birbirlerini kontrol eden 3 bezdir. Tiroid bezini hipofiz bezi kontrol ederken, hipofiz bezini de hipotalamus organi kontrol etmektedir. Hipotalamusdan salgilanan TRH hormonu hipofiz bezini etkileyerek buradan TSH hormonu salgilatir. Hipofizden salgilanan TSH hormonu ise tiroid bezinden tiroid hormonlarinin yapilmasini ve kana salgilanmasini saglar.
Tiroid bezi küçük bir bezdir; 15-20 gram kadar agirligi vardir ve bir ceviz büyüklügündedir. Boynun ön tarafinda cildin altinda bulunur ve kelebek seklindedir. Kelebegin kanatlari sag ve sol lob olarak adlandirilirken, bu iki lobu birlestiren ortadaki kisma istmus adi verilir. Her lob 4 cm uzunlugunda ve 1-2 cm enindedir.
Tiroid bezi adem elmasi denen nefes borusu çikintisinin (girtlak) tam arkasindadir ve yutkunmakla asagi yukari hareket eder. Doktorlar muayene sirasinda bu nedenle yutkunmanizi isterler.
Tiroid bezi gida ve suyla alinan iyot minerali ile tiroid hormonlari yapan bir organdir. Su ve gidalarla alinan iyot bagirsaklardan kana geçtikten sonra boynumuzda bulunan tiroid bezine gelir ve tiroid hormonlarinin üretilmesinde kullanilir. Tiroid bezine giren iyot burada tirozin isimli aminoasitle birleserek T3 ve T4 adi verilen tiroid hormonlarinin olusumunu saglar. T4 hormonun yapisinda dört tane iyot molekülü oldugu için T4, T3 hormonun yapisinda ise 3 tane iyot molekülü oldugu için T3 adi verilmektedir. Tirozin aminoasiti yedigimiz proteinli gidalarla saglanir. Görüldügü gibi tiroid hormonlarinin yeteri kadar yapimi için protein ve iyodun gida ve suyla vücuda yetecek kadar alinmasi gerekmektedir. Bezde olusan T3 ve T4 hormonlari daha sonra kan dolasima salinarak vücudun bütün organlarina ve hücrelerine girer ve etkilerini gösterir.
Vücudumuzdaki tüm hücreler tiroid hormonlarindan etkilenmektedir. Insanin, anne karnindayken gelisimi, dogduktan sonra büyümesi ve tüm metabolizma faaliyetleri tiroid hormonlari tarafindan kontrol edilmektedir. Tiroid hormonlarinin vücudumuzda etkilemedigi organ veya hücre yok gibidir. Kalp hizi, kan kolesterol düzeyi, vücut agirligi, kaslarin güçlü olmasi, adet düzeni, cilt ve tirnaklar, kemikler, seks organlari, beyin ve psikolojik durum tiroid hormonlarindan etkilenmektedir.
Tiroid bezinden iki türlü tiroid hormonu salgilanir. Bunlardan daha fazla salgilanani T4 (%80 oraninda salgilanir), daha az salgilanani (%20'si) ise T3 hormonudur. Hücrelere giren ve etkili olan hormon T3 hormonudur; T4 hormonu hücreye girmez. Bu nedenle T4 hormonu vücudumuzda özellikle karacigerde ve diger organlarimizda deiyodinaz enzimleri ile T3 hormonuna dönüsmektedir. Bu dönüsümün bozulmasi durumunda T3 yeterince olusamaz ve tiroid hormonlari etkisini gösteremez.
Kandaki T4 ve T3 hormonlari bazi proteinlere baglanarak dolasirlar. Bu proteinlere baglanan tiroid hormonlarina total T4 ve total T3 adi verilir. Kanda bulunan tiroid hormonlarinin çok azi kanda hiçbir proteine baglanmadan serbest olarak bulunur ki, bunlara serbest T3 ve serbest T4 hormonlari denir. Serbest T3 ve serbest T4 hormonlari total T3 ve total T4 hormonlariyla bir denge halinde bulundugundan tiroid bezinin çalisma durumunu (az, çok veya normal çalismasini) en iyi yansitan testler serbest tiroid hormonlaridir. Kan dolasimindan hücrelere total hormonlar degil serbest hormonlar girmektedir. Bu nedenle total T4 ve T3 tetkikleri yerine serbest T4 ve serbest T3 hormonlarini ölçtürmek daha iyidir.
Tiroid bezinin çalismasi beynimizin tabaninda bulunan hipofiz bezi tarafindan kontrol edilir. Hipofiz bezi, TSH adi verilen bir hormon salgilar ve bu hormon kan yoluyla tiroid bezine gelerek ondan tiroid hormonu yapmasini ister TSH hormonu tiroid bezinin iyot tutmasini sagladigi gibi tiroid hormonlarinin yapilmasini da saglar.
Tiroid bezi az hormon salgiladiginda hipofiz bezi TSH salgisini artirarak tiroid bezinin daha çok hormon üretmesini saglar. Bu nedenle tiroid bezinin az hormon salgiladigi tiroid yetmezliginde (hipotiroidi) kanimizda TSH hormonu normalden yüksek, fakat T3 ve T4 hormonlari düsük olarak bulunur.
Tiroid bezi bazi hastaliklar nedeniyle çok hormon salgilarsa, yani kanimizda T3 ve T4 hormonlari çok artarsa bu defa hipofiz bezinden salgilanan TSH hormonu azalir. Kanimizda T3 ve T4 hormonlari ne kadar yükselirse TSH hormonu da o kadar azalir. Hipertiroidi denilen tiroid bezinin asiri çalismasi durumunda kanimizda T3 ve T4 hormonlari yüksek iken TSH hormonu normalin altina iner ve düsüktür.
Görüldügü üzere hipofiz bezi kandaki T3 ve T4 hormon düzeyine göre TSH hormon salinisini azaltip artirmaktadir.
Hipofiz bezi ise, beynimizde, hipofiz bezinin üzerinde bulunan hipotalamus organi tarafindan kontrol edilir. Hipotalamus organi salgiladigi TRH isimli hormon ile hipofiz bezinden TSH salinisini saglar.
Görüldügü gibi hipotalamus, hipofiz ve tiroid bezi birbirine bagimli olarak çalisan ve birbirlerini kontrol eden 3 bezdir. Tiroid bezini hipofiz bezi kontrol ederken, hipofiz bezini de hipotalamus organi kontrol etmektedir. Hipotalamusdan salgilanan TRH hormonu hipofiz bezini etkileyerek buradan TSH hormonu salgilatir. Hipofizden salgilanan TSH hormonu ise tiroid bezinden tiroid hormonlarinin yapilmasini ve kana salgilanmasini saglar.